ΟΙ  ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ  ΑΓΩΝΕΣ  ΑΠΟ  ΤΗΝ  ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΑ  ΩΣ  ΣΗΜΕΡΟΝ

 

 

 

Η  ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ   ΙΔΕΑ

 

            Καμιά θρησκευτική εορτή και κανένα μεγάλο ιερό δεν υπήρχε στην Ελλάδα που να μην συνδυάζει τη λατρεία με την διοργάνωση Ολυμπιακών αγώνων. Από την άποψη αυτή θα λέγαμε ότι η Ολυμπιακή θρησκεία είναι το λίκνο που γεννήθηκαν οι Ολυμπιακοί αγώνες , αλλά και τόσοι άλλοι ευεργετικοί θεσμοί για το ανθρώπινο γένος, όπως η Δημοκρατία, η Ελευθερία , η Δικαιοσύνη, η Ειρήνη, η Τέχνη, το Θέατρον, η ιστορία, , η φιλοσοφία, οι επιστήμες , η αστρονομία, η ιατρική , η απελευθέρωση του ατόμου κ. α . Διότι η ουσία της λατρείας των Ολυμπίων θεών ήτο ο πανάρχαιος Ελληνικός Λόγος. Αυτός είναι και ο λόγος που οι  πρώτοι  αγωνιστικοί χώροι βρίσκονταν στα προαύλια των ναών. Τούτο δεν σημαίνει ότι οι Ελληνες ήσαν προσκολλημένοι στη θεοκρατία. 

 

            Οι Ελληνες δεν ήσαν θεοκράτες

 

Οι Ελληνες αμφισβητούσαν τα πάντα, ακόμη και τους θεούς του, γι’ αυτό ήσαν πρώτοι που δημιούργησαν την φιλοσοφία, την επιστήμη και τα γράμματα.Οι γεωργοί κάτω από τον Ολυμπο όταν αλώνιζαν και είχε άπνοια φώναζαν και χειρονομούσαν  προς τον Ολυμπο « Ε ..σεις οι τεμπέληδες του Ολύμπου, δεν βλέπετε ότι καταστρεφόμαστε; Ελάτε λοιπόν να μας βοηθήσετε, κι’ αφήστε τους αέρηδες ελεύθερους να τελειώνουμε και εμείς θα σας θυσιάσουμε τους πρώτους καρπούς της σοφιάς μας και θα σας μεθύσει ο αρωματικός καπνός, που θα φθάσει ως τις κορυφές του Ολύμπου»[ Ο Ζεύς ήτο το τελευταίο παιδί του Κρόνου  και της Ρέας και συμβόλιζε,          τις συμπαντικές δυνάμεις και  τα ανώτερα πεδία του σύμπαντος,  την αέναη αλλαγή με την σύνθεση , διάλυση , αλλά και την αρμονία και ισορροπία του σύμπαντος. Αυτός εξησφάλιζε την κοινωνική συνοχή των πόλεων και των εθνών με τους νόμους του αλλά και την μετατροπή τους σε αδιάφορη άμορφη μάζα. Ζευς(= ενώνω) λοιπόν ο ενώνων τα πάντα και Δίας(=διαλύω) ο διαλύων τα πάντα σε μια αέναη αλλαγή και ανανέωση των πάντων. Αυτός λοιπόν διέλυσε τους αγώνες και αυτός τώρα τους επανασύστησε διότι ο κόσμος τους αποζητά όπως η διψώσα έλαφος μέσα στην σημερινή έρημο το ύδωρ της πνευματικής πηγής  στην όαση του Ελληνικού πνεύματος  ] Απ’ όλους όμως τους αγώνες ο  επισημότερος, σπουδαιότερος και λαμπρότερος ήτο αυτός της Ολυμπίας, διότι διεξήγετο προς τιμήν του Διός . Ο Πίνδαρος τραγουδά στην πρώτη ολυμπιακή ωδή «όπως το νερό είναι το πολυτιμότερο από τα στοιχεία …και όπως τέλος ο ήλιος φωτοβολεί περισσότερο από κάθε άλλο άστρο , έτσι και η Ολυμπία λάμπει και σκιάζει κάθε άλλον αγώνα»

 

Στην Ολυμπία εδοκιμάζετο το Αγωνιστικό Πνεύμα

 

            Το ιερό της Ολυμπίας είχε   σαν κύρια αποστολή την καλλιέργεια του αγωνιστικού πνεύματος , του άθλου στη ζωή, ενώ οι Δελφοί και τα Μυστήρια άνοιγαν στον άνθρωπο το δρόμο για την πραγμάτωση μιάς ανώτερης ζωής. Οταν βρεθούμε στην   Ολυμπία αισθανόμαστε δέος και σεβασμό. Δέος για το πανάρχαιο του θεσμού των Ολυμπιακών Αγώνων που χάνεται στα βάθη της προιστορίας,( οι αγώνες ανάγονται  σε 45.000 έτη Π. Ε) και σεβασμό διότι σήμερα είναι δύσκολο να εφαμόσουμε τα Ολυμπιακά ιδεώδη.

 

Το Ολυμπιακό Ιδεώδες

 

            Το Ολυμπιακό ιδεώδες είναι η πραγμάτωση του “τέλειου ανθρώπου”, του λεγομένου “καλού κ’αγαθού”, δηλαδή του σωματικά εύρωστου και  υγιούς , του πνευματικά ανεπτυγμένου και του ψυχικά καλλιεργημένου ατόμου. Μέσα απο την αρμονική ανάπτυξη αυτών των τριών στοιχείων οι αρχαίοι Ελληνες επεδίωκαν να φτιάξουν τον ιδανικό πολίτη και το κατόρθωσαν.

            Οι στυλοβάτες λοιπόν της εν γένει καλλιέργειας των νέων  περιελάμβαναν:

1/ τον Αθλητισμό,

2/ την Παιδεία(Γράμματα) 

3/ την Μουσική.

Ο Αθλητισμός ήτο πάνδημος και δεν εννοείτο νέος να απέχει απ’ αυτόν , εκτός κι’ αν ήτο ανάπηρος , προβληματικός ή ασθενικός. Αποκορύφωμα   δε των αθλητικών εκδηλώσεων ήτο οι διάφοροι τοπικοί ή περιφερειακοί αγώνες με  αποκορύφωμα τους Ολυμπιακούς Αγώνες.  Οι Ολυμπιακοί αγώνες εξέφραζαν μια ολόκληρη ιδεολογία και στάση ζωής. Η Τιτανομαχία της Ελληνικής θεογονίας ήτο το αρχέτυπο των Ολυμπιακών Αγώνων. Τούτο καταφαίνεται και απο το γεγονός ότι παρά τις χιλιάδες χρόνια  ζωής τους, καίτοι όλα άλλαξαν, όμως δεν μπόρεσε κανένας να τους αντικαταστήσει με κάτι άλλο. Βέβαια ο θεσμός- όπως όλοι οι θεσμοί- πέρασε κατά καιρούς από παρακμή και  συνέβησαν και διακοπές, οι οποίες οφείλονται στην γενικότερη παρακμή των κοινωνιών λόγω  πολεμικών συγκρούσεων μεγάλης εκτάσεως , υποδουλώσεως σε ξένες δυνάμεις και σκοταδιστικών ιδεολογιών που τους σταμάτησαν δια της  βίας.  Το Ολυμπιακό πνεύμα εξύμνησαν τόσο οι αρχαίοι φιλόσοφοι όπως ο Πλάτων, Αριστοτέλης κλπ όσο και οι μεταγενέστεροι διανοούμενοι, εκ των οποίων ο κυριότερος είναι ο   ένας από τους συντελεστές αναβιώσεως των Ολυμπιακών αγώνων, ο  βαρώνος Pierre de Coubertin. Όμως είναι  μέγα λάθος να τον θεωρούμε σαν αναβιωτή των Ολυμπιακών αγώνων, ενώ εκείνος που αναβίωσε τους αγώνες ήτο ο Ευάγγελος Ζάππας.

 

Η Ψυχή των Ολυμπιακών Αγώνων ζει στον Ελληνα

 

Ο κατ’ εξοχήν ιδρυτής, θεμελιωτής, φορέας και εκφραστής των αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων είναι  ο κόσμος των αρχαίων Ελληνικών πόλεων, το Ελληνικό Αστυ. Το καθοριστικό γεγονός για την τελική  κατάλυση των αγώνων ήτο η εξάπλωση του IMPERIOUM  ROMANUM και η κατάλυση της ανεξαρτησίας του Ελληνικού κόσμου. Και η αιτία της κατάλυσης-καταστροφής θα λέγαμε- του Ελληνικού πολιτισμού ήτο η υιοθέτηση του Χριστιανισμού. Η κατάλυση των Ολυμπιακών Αγώνων είναι μιά     από τις πιο βάρβαρες πράξεις στην ανθρώπινη ιστορία και σχετίζεται με τις θεοκρατικές δυνάμεις που διεκδικούσαν  την  πνευματική υποδούλωση   της Ρωμαικής αυτοκρατορίας. Είναι δηλαδή μιά αντεπαναστατική πράξη σαν αυτή που έκανε ο  Χομεινί στην Περσία , με την κατάργηση της προηγούμενης ιστορίας της  Περσίας στο όνομα του Αλλάχ, ή και σαν τις πρόσφατες ενέργειες των ισλαμιστών Ταλεμπάν  που  εξαφάνισαν κάθε τι που δεν αναφέρεται στο Ισλάμ σαν την μοναδική θρησκεία του Αλλάχ. Ωστόσο η Ελληνική σπίθα της ελευθερίας σ’ όλη την μακραίωνα δουλεία και αλλοτρίωση του Ελληνισμού   διατηρήθηκε άσβεστη και μέσα απο τα αρχαία γράμματα , τους θρύλους και τις παραδόσεις προετοίμασε το έδαφος για την Αναγέννηση της Ευρώπης και δημιούργησε την Ελληνική Επανάσταση του 1821.  Στο υποσυνείδητο της φυλής μας μαζί με τις λοιπές παρακαταθήκες εφυλάσσετο άσβεστη και η Ολυμπιακή ιδέα και γινόταν πράξη στις γειτονιές και στις αλάνες απο τα σκλαβωμένα Ελληνόπουλα και τους Κλέφτες και   Αρματωλούς στην ελεύθερη Ελληνική ύπαιθρο. Δυστυχώς ποτέ κανείς δεν έκανε μιά βαθιά έρευνα για την συμπεριφορά των Ελλήνων -τους οποίους μετονόμασαν σε Ρωμιούς- στο Ρωμαικό οικουμενικό κράτος. Ο,τι δε έχει ως τώρα γραφεί ενέχει την σκοπιμότητα και την προκατάληψη του  σιωνιστικού  ιερατείου, ότι δήθεν οι Ελληνες είναι ένας ιστορικός λαός που εξέλειπε με την πτώση του Ελληνισμού και έδωσε την θέση του στον Ιουδαιοχριστιανό Ρωμιό. Τον έκαναν να  πιστεύει ότι προπάτορες ήτο οι «Αβραάμ, Ισαάκ και Ιακώβ..», να αφορίζει ο ίδιος τον εαυτόν του , να     πιστεύει σε θαύματα, θεία λείψανα, συγχωροχάρτια για καλύτερη θέση στον παράδεισο  και άλλα παρόμοια ψεύδη.  Αυτά όλα  τον αποξενώνουν απο την ιστορική του κληρονομιά και παράδοση και τον κάνουν να  χάσει την εθνική του Ελληνική ταυτότητα. .

 

Ποιός  δολοφονεί τους ευρετές των Ολυμπιακών Αγώνων ;

 

 Σαν να μην έφθανε η προαναφερθείσα «πνευματική γενοκτονία»  ,  του επέβαλαν και  τη δημογραφική  εξαφάνιση ανά τους αιώνες που συνεχίζεται   ως τις μέρες μας. H αισχρά  “συνωμοσία”  εξυφάνθηκε από τους  γνωστούς  κομπλεξικούς και  περιφρονημένους   βοσκούς  της ερήμου και της στέπας, διότι ποτέ  δεν ανέχθηκαν      τη δόξα  ενός ιστορικού λαού  και θέλουν  να τον εξαφανίσει πληθυσμιακά και να τον σβήσουν από προσώπου της γης.   Και αντί  το Ελληνικό έθνος να είναι σήμερον ένα από τα πολυπληθέστερα έθνη στον κόσμο-με βάση τα δημογραφικά δεδομένα διαφόρων ιστορικών εποχών(αρχαικής, αρχαίας, αλλά ακόμη και της πρόσφατης)-κινδυνεύει με εξαφάνιση.  Δεν έχει άλλο προηγούμενο στην παγκόσμια ιστορία τέτοια φοβερή  γενοκτονία του λαού Ελλήνων  ,  η οποία  συνεχίζεται ως τις μέρες μας με αυξανόμενη ένταση. Το δόγμα του αρχισφαγέα του Κυπριακού Ελληνισμού ,  Χ. Κίσσιγκερ, επιβεβαιώνει τούτο. Αυτός  υπήρξε ο ηθικός αυτουργός  για  την εισβολή του Τουρκικού Αττίλα στην Κύπρο ,  και το εξέφρασε και πρόσφατα με το γνωστό του  δόγμα  ότι “πρέπει να πλήξουμε τον Ελληνισμό στις ρίζες του…” και οι πραγματικές του ρίζες είναι ο Ελληνικός Λόγος, η Ελληνική Γλώσσα και οι Αξίες    του ανθρωπιστικού πνεύματος. Ακριβώς αυτό εννοούσε, ότι πρέπει να εκλείψει ό,τι θυμίζει την Ελλάδα, μεταξύ των οποίων και οι ομόκεντροι κύκλοι   των  Ολυμπιακών αγώνων,  διότι αυτοί  ενώνουν τους λαούς, ενώ το δόγμα του εξουσιασμού είναι το “διαίρει και βασίλευε” .  Αλλά κι’ αν δεν εκλείψουν οι Ολυμπιακοί κύκλοι ως σύμβολο, αυτοί να ενώνουν όχι λαούς στο αθλητικό ιδεώδες, αλλά τις πολυεθνικές και την πλουτοκρατία στο κυνήγι του πλούτου και της δύναμης προς υποδούλωση των λαών.  Στόχος τους είναι να πλήξουν το τριώνυμο: Νους, Ψυχή και Σώμα. Οταν ελέγξεις αυτά τα τρία τότε η παγκόσμια εξουσία είναι αδιαφιλονίκητη και εξησφαλισμένη. 

 

Η Ανατολή δούλη στο θεοκρατισμό ,  η Δύση στον ωφελιμισμό

 

H Ανατολή επηρεάσθηκε απο τον εξουσιαστικό δεσποτισμό  και τις Εβραιογενείς  κοσμοπολιτικές θρησκείες και έχασε τον  ορθό Λόγο(ορθολογισμό), διατηρώντας μόνον το συναίσθημα, γι’ αυτό παραμένει ακόμη σκλαβωμένη στους δυνάστες και στις θρησκευτικές και άλλες προκαταλήψεις της. Αντίθετα, η  Δύση ακολούθησε τον δρόμο του υλιστικού ωφελιμισμού και ξέχασε τον ανθρωπισμό, γι’ αυτό πορεύεται σε επικίνδυνες  ατραπούς αυτοκαταστροφής. Κανείς τους δεν κληρονόμησε το σωστό “Μέτρο” των αρχαίων Ελλήνων. Δηλαδή την σωστή δοσολογία Ορθολογισμού και Ανθρωπισμού, μεταξύ του Απολλώνειου και του Διονυσιακού στοιχείου.  Και αυτό φαίνεται και στην εφαρμογή των Ολυμπιακών αγώνων τα τελευταία 100 χρόνια απο την αναβίωση τους ως σήμερον,       που διολισθαίνουν ολοένα προς την εμπορευματοποίηση τους. Επομένως, δεν μπορούμε να μιλάμε για αναβίωση, αλλά για κακή αντιγραφή, και για δημιουργία ενός κακέκτυπου θεσμού, όπως κακέκτυπα, άμετρα  και άξεστα ήσαν τα Ρωμαικά αγάλματα σε σχέση με τα Ελληνικά, τα οποία αντέγραψαν. Σήμερον φορεύς των μοντέρνων Ολυμπιακών αγώνων είναι η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή, όργανο  των πολυεθνικών  , που το μόνο κίνητρο που τις ωθεί είναι το κέρδος απο τις κολοσσιαίες  εμπορικές δουλειές των αγώνων. Ο Ελληνικός κόσμος, δηλαδή το Πνεύμα και οι Αξίες , απουσιάζουν παντελώς απο αυτούς και η Ολυμπία παραμένει ακόμη βουβή. Γι’ αυτό συχνά  αρνείται ο Ηλιος της Ολυμπίας να δώσει το πραγματικό Φως της, διότι η μανία αυτών των  δυνάμεων  εστράφη και κατά της μητέρας  Φύσεως.

 

Προσαρμογή των Αγώνων σε νέες Βάσεις

 

Οσο οι Μαμμωνάς , Μολώχ και Γιαχβέ   θα ρίχνουν το  γκρίζο τους σκοτάδι  , ο υπερήφανος Ζευς θα βρίσκεται μακρυά απο τις κήβδιλες  περιπλανώμενες από πόλη σε πόλη Ολυμπιάδες, δίκην περιφερόμενου θιάσου.  Είναι δε ευτύχημα που δεν εμόλυναν το ιερόν χώρο της Ολυμπίας, ώστε μελλοντικά να αναβιώσουν οι πραγματικοί Ολυμπιακοί αγώνες με βάση τα Ελληνικά Ιδεώδη . Οι  αληθινοί Ολυμπιακοί αγώνες πρέπει να επανέλθουν στην κοίτη τους στην Ολυμπία και  να τελούνται μονίμως εκεί σε περικαλλείς και απέριτες εγκαταστάσεις που θα γίνουν για τον σκοπό αυτόν . Τότε η Ολυμπία θα πρέπει να ανακηρυχθεί «ιερός χώρος»  και η Ελλάς   «χώρα του κόσμου», μέσα στα πλαίσια της Ευρωπαικής οικογένειας. Φυσικά στους αγώνες αυτούς αρχικά κατά το δοκιμαστικό στάδιο θα πρέπει να συμμετέχουν μόνον οι απανταχού Ελληνες , κι ‘αυτό όχι για λόγους ρατσιστικούς ή εθνικιστικούς, αλλά για να στεριώσουν τον θεσμό επί υγιών βάσεων .

 

Αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων στην Ολυμπία

 

 Μετά την  αναβίωση  του  θεσμού των πραγματικών Ολυμπιακών Αγώνων στην Ολυμπία ,    να συμπεριλάβει προοδευτικά κάθε λαό που θα πληροί τα κριτήρια, δηλαδή να συμμετέχει της   Ελληνικής παιδείας  και   των  Ελληνικών  ιδεωδών.  Να σέβεται τις αξίες και   αρχές του Ολυμπισμού , την Ολυμπιακή Εκκεχειρία , να σέβεται τον άνθρωπο και το φυσικό περιβάλλον  και να γίνει φορεύς αυτών των ιδεωδών. Επομένως τους σημερινούς Ολυμπιακούς αγώνες θα πρέπει να τους δούμε μέσα απο ένα νέο πρίσμα επανιδρύσεως των με βάση τις νέες  λησμονημένες αξίες συμπληρωμένες με νέες σύγχρονες. Ετσι θα γίνουμε χρήσιμοι και  ευεργετικοί στον κόσμο και θ’ αντλήσουμε κύρος απο την διεθνή κοινότητα. Αυτό δεν   απαγορεύει στην διεθνή κοινότητα(ΔΟΕ) να αναλαμβάνει στα ενδιάμεσα και άλλους αγώνες των πόλεων, όπως οι σημερινοί «Ολυμπιακοί Αγώνες» , όπως συνέβαινε στον Ελληνικό κόσμο με τα Ισθμια, Νέμεια και Πύθια .Οι σύγχρονοι Ολυμπιακοί αγώνες δεν είναι μιά υπόθεση μόνον του Ελληνικού κόσμου (κοινή καταγωγή, κοινή γλώσσα, κοινό πολιτισμό, συμβίωση , συνεργασία, ιδεώδη, εκεχειρία, ειρήνη, αλληλογνωριμία λαών) όπως ήτο στο παρελθόν αλλά και τάσεις , αποκλίσεις, , διαμάχες, διασπάσεις , ανταγωνισμοί, συμφέροντα , προπαγάνδα, θέαμα, προβολή, πολιτική και προ παντός εκτεταμένες επιχειρήσεις(μπίζνες)  που πρέπει όλα μαζί να τα συνδυάσουμε αρμονικά για να επιτύχουμε το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα, χωρίς να χάσουμε την ουσία, που είναι διαχρονικά το “εύ αγωνίζεσθε» και το “υπείροχον”  και με βραβεία τον κότινο της νίκης, όπως γινόταν κατά τους προιστορικούς χρόνους.

 

Να επανέλθουν οι Αγώνες στο  Λίκνο τους

 

Διαθέτουμε άθικτο το ιερό χώρο της Ολυμπίας και δεν πρέπει επ’ ουδενί να τον παραδώσουμε στην  σημερινή περιοδεύουσα “εμποροπανήγυρη” των  ψευδεπίγραφων «Ολυμπιακών Αγώνων». Η νέα επανίδρυση θα πρέπει να γίνει όταν η Ελλάς με την κατάλληλη παιδεία θα είναι σε θέση μέσω των Ευρωπαικών μας θεσμών να κηρύξει τον επαναπατρισμό των αγώνων στην αρχική τους προιστορική κοιτίδα, την Ολυμπία. Προηγουμένως θα πρέπει να γίνουν μόνιμες περικαλείς αθλητικές εγκαταστάσεις και οικολογική και πολιτιστική αναβάθμιση του ευρύτερου χώρου της Πελοποννήσου, έτσι ώστε η Ολυμπία -όπως και οι Δελφοί- να επανεύρουν το αρχαίο κάλλος , την  καλλιτεχνική των αίγλη και ένδοξο μεγαλείο.  Πριν απ’ όλα όμως επιβάλλεται να υπάρχει Ελληνικό Εθνος που να παραμείνει θεματοφύλακας αυτών των αξιών. Αν στο παρελθόν οι αγώνες ήσαν μιά κορυφαία έκφραση του κόσμου των αρχαίων Ελληνικών πόλεων και αποτελούσαν μίμηση, δημιουργία, αναπαράσταση, δραματουργία, ένα ψεύτικο πόλεμο , αλλά παράλληλα και ένα πολιτικό , κοινωνικό και οικονομικό γεγονός ικανό να καταγραφεί  στην ιστορική μνήμη και κρίση, σήμερον με τα τεχνολογικά μέσα, την ευρηματικότητα και τον πλούτο των ιδεών θα πρέπει να καταστεί εκτός απο το υπερθέαμα, και το μεγαλύτερο πολιτικό γεγονός όπου θα συγκεντρώνονται οι  κορυφαίοι πολιτικοί και  πνευματικοί άνθρωποι  και οι σοφοί όλης της  οικουμένης , οι παγκόσμιες κουλτούρες , τα  εξυπνότερα  νειάτα με βάση διαγωνισμούς, για να χαράξουν σε αδρές γραμμές την πορεία της ανθρωπότητος .  Με την ευκαιρία των αγώνων θα πρέπει να λαμβάνουν χώρα και συζητήσεις πάνω στα κρίσιμα προβλήματα του κόσμου απο όλους αυτούς τους φορείς της πολιτικής, της σοφίας, της νέας γενιάς, της οικονομίας,  της τεχνολογίας κ.ο.κ Ετσι μόνον οι αγώνες θα αποκτήσουν την θέση τους στην παγκόσμια πολύπλοκη και πολυεπίπεδη κοινωνίας μας. Δυστυχώς τέτοια φόρουμ γενικότερου προβληματισμού,  χαράς, ελπίδας , αισιοδοξίας και προοπτικής  δεν υπάρχουν σήμερα , παρά μόνον κλαδικές συνελεύσεις και κρυφές στοές  τύπου Νταβός, Μπίλντερμπεργκς, Ιουδαικά Συμβούλια κ. α τα οποία δεν συμβάλουν στην  συνένωση των λαών αλλά αντιθέτως στην διάσπαση τους και στο χάος.

 

Η με την Δημοκρατία ή με την Θεοκρατία

 

Στην πλανητική και βιοτική εποχή μας, στην εποχή της τεχνολογικής επαναστάσεως, της πυρηνικής ενέργειας και   αποκρυπτογραφήσεως του κώδικος της  ζωής με την μοριακή βιολογία, το ξαναζωντάνεμα του παρελθόντος για την αντιμετώπιση της σημερινής καταστάσεως  συνιστά απρέπεια. Συνιστά όμως αδήριτη ανάγκη η επίκληση των διαχρονικών αξιών του παρελθόντος , που σήμερα έχουν εκλείψει , η αναβίωση των οποίων μπορεί να βοηθήσει τον  τεχνολογικό  άνθρωπο να ξαναβρεί τον σωστό δρόμο προς την   ελευθερία, την αυτονομία, την αυτογνωσία, το “εύ ζειν” , το ξεπέρασμα των ιδεολογιών, των προκαταλήψεων, της θρησκοληψίας και της συμβατικότητος. Αυτό θα ήτο και χρήσιμο και ζητούμενο σήμερον. Κι’ αυτό ενυπάρχει συσσωρευμένο στο αρχαίο Ελληνικό πνεύμα. Να ξαναβρούμε το  «Μέτρον Πάντων Ανθρωπος», αντί του μέτρον πάντων το χρήμα. Το πρώτο δίλημμα που πρέπει να βάλουμε εμείς οι Ελληνες στους εαυτούς μας κα στην διεθνή κοινότητα είναι αυτό που έθεσε και ο Κορνήλιος Καστοριάδης στην ομιλία του στην Τήνο το 1994 :

 “ Η με τον “Επιτάφιο” του Περικλέους θα είμαστε ή με την θεοκρατία του Βυζαντίου” Μέση λύση δεν υπάρχει, κι’ αν υπάρχει είναι νόθος.  Οι Ολυμπιακοί αγώνες είναι γνήσια τέκνα της Δημοκρατίας. Τώρα όμως που η δημοκρατία μας νοσεί και οι Ολυμπιακοί αγώνες έχουν πέσει σε παρακμή.

ΟΙ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

  

ΟΙ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΑ ΩΣ ΣΗΜΕΡΟΝ

 

 

ΟΙ  ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ  ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

 

            Οι Ηλείοι  είχαν την διαχείριση των αγώνων  και κατέβαλλον  άοκνες προσπάθειες να διατηρούν το επίπεδο των αγώνων υψηλό.  Προς τούτο είχαν θεσπίσει αυστηρότατους κανόνες διεξαγωγής των   και επέβλεπαν   για την  πιστή εφαρμογή τους. Οι περισσότεροι κανονισμοί ήσαν βέβαια άγραφοι , είχαν όμως   για τους Ελληνες ισχύ νόμου  επι τη βάσει του εθιμικού δικαίου, και έχει αποδειχθεί ότι τους τηρούσαν με μεγάλη ευλάβεια και αυστηρότητα.  Για τον σκοπό αυτό οι Ηλείοι  προσεκάλουν  τους Ελλανοδίκες δέκα μήνες ενωρίτερα , για να τους εκπαιδεύσουν στους κανονισμούς των αγώνων.

 

            Ηλικιακή Κατάταξη Αθλητών –Ιππων

 

            Το πρώτιστο έργο των Ελλανοδικών ήτο να εξετάσουν με αυστηρότητα την ηλικία των αθλητών και να τους κατατάξουν στην ανάλογη κατηγορία (παίδων ή   ανδρών). Εχουμε πλείστα παραδείγματα που είχαν αποκλεισθεί εκ των αγώνων αθλητές λόγω ηλικίας.  Ο Φερίας από την Αίγινα απεκλείσθη στην 78 η Ολυμπιάδα(468 π. Χ) διότι θεωρήθηκε πολύ μικρός. Στην επόμενη Ολυμπιάδα (464 π. Χ) έγινε δεκτός στους παίδες και ενίκησε στην πάλη. Αντίθετα, ο Νικοσύλος ο Ρόδιος , 18 ετών , δεν εγένετο δεκτός τους παίδες και ενίκησε στους άνδρες . Επομένως, το δικαίωμα των Ελλανοδικών ήτο απεριόριστο να δεχθούν ή όχι τους παίδες όπως λάβουν μέρος στους αγώνες από την ηλικία των 12 έως 18 ετών. Ητο κι’ αυτό μια μέριμνα για το παιδί.. Παρόμοια προσοχή έδιναν οι Ελλανοδίκες και στην κατάταξη των ίππων στην κατηγορία των ίππων ή των πώλων.

 

            Εγκατάληψη Αγώνος

 

            Ο αγωνιστής που είχε γίνει δεκτός να λάβει μέρος στους αγώνες ήτο υποχρεωμένος να πράξει τούτο , διαφορετικά οι ποινές ήσαν αυστηρότατες. Τότε δεν περνούσε το «λέω και ξελέω». Μεταξύ των σπανιοτάτων  περιπτώσεων απουσίας από τους αγώνες αναφέρεται αυτή του παγκρατιστή Σαραπίωνος από την Αλεξάνδρεια κατά την 201 η Ολυμπιάδα (25 μ. Χ) ο οποίος φοβήθηκε τους αντιπάλους του και την προηγουμένη ημέρα των αγώνων έφυγε κρυφά από την Ολυμπία. Τιμωρήθηκε όμως με πρόστιμο και φαίνεται ότι μέχρι την εποχή του Παυσανία(2 ος αι. Μ. Χ) ήτο η μοναδική περίπτωση λιποτακτήσεως εκ των αγώνων.

 

            Εφεδρος και Τυχερός

 

            ‘Εφεδρος’ εκαλείτο ο αθλητής ο οποίος είχε περιττόν αριθμό  στην κλήρωση και δεν είχε αντίπαλο αθλητή να διαγωνστεί, καθότι διεγωνίζοντο κατά ζεύγη.  Ο έφεδρος λοιπόν είχε σημαντικά πλεονεκτήματα, διότι ήτο ξεκούραστος όταν διεγωνίζετο με τον τελευταίο νικητή.  Ετσι λοιπόν βγήκε  το «τελευταίος και τυχερός». Μια επιγραφή που σώθηκε στην Ολυμπία περιγράφει παγκράτιο παίδων , με έφεδρο τον Αρίστωνα,  και  ενίκησε ο έφεδρος στην 207 Ολυμπιάδα(49 μ. Χ)

 

            Ακονιτί

 

            Σύμφωνα με την διάταξη αυτή ένας αθλητής μπορούσε να ανακηρυχθεί νικητής  χωρίς να αγωνισθεί. Αυτή την νίκη την έλεγαν «ακονιτί»(άνευ κόνεως), δηλαδή χωρίς σκόνη, χωρίς να πέσει κάτω  στο χώμα, χωρίς να «φάει χώμα» όπως λέμε σήμερον. Ο Φιλόστρατος λέγει ότι μόνον στο αγώνισμα της πάλης προβλέπεται νίκη «ακονιτί» Ωστόσο ο Φιλόστρατος αναφέρει   νίκες «ακονιτί» στο παγκράτιο και στην πυγμή Μια τέτοια νίκη ακονιτί στο παγκράτιο έχουμε του Δρομέα από την Μαντινεία. Αντίθετα, ο Θεαγένης ο Θάσιος που δεν προσήλθε στο αγώνισμα διότι ήτο κουρασμένος τιμωρήθηκε με πρόστιμο δύο ταλάντων, το ένα για το θεό και το άλλο για τον Εύθυμο που αδικήθηκε. Και η αδικία του Εύθυμου έγκειται στο ότι μολονότι δεν ήτο πυγμάχος ο Θεαγένης και δεν είχε δηλωθεί στο αγώνισμα της πυγμαχίας, αγωνίσθηκε, νίκησε τον Εύθυμο και τον απέκλεισε από το παγκράτιο που είχε σίγουρη τη νίκη του επί του Δρομέως.  Παρόμοια περίπτωση με την νίκη «ακονιτί» ήτο και η «ιερά» νίκη όταν τελείωνε ο αγών με ισοπαλία.. Τότε το στεφάνι της νίκης το ανέθεταν στο ιερό του Διός. Σώθηκε επιγραφή στην Ολυμπία όπου ο παγκρατιστής  Ρούφος, ιερονίκης αγωνιζόταν μέχρι που έπεσε το σκοτάδι και βγήκαν τα άστρα χωρίς να νικήσει ή να νικηθεί. Τούτο φανερώνει την φιλοσοφική αντίληψη των Ελλήνων για την μέση οδό, ή την «χρυσή μεσότητα» που είναι και η βάση της Δημοκρατίας. Αυτή εκπηγάζει από το «μέτρον άριστον» που δεν ήτο ούτε το ένα άκρον ούτε το άλλο, αλλά κάπου στη μέση.

 

            Παραβιάσεις Διατάξεων –Ποινές

 

            Σ’ όλη την μακραίωνα διάρκεια των Ολυμπιακών αγώνων σπάνια παραβιάσθηκαν οι αγωνιστικές διατάξεις και συνεπώς λίγες είναι και οι περιπτώσεις των επιβληθεισών ποινών.  Λ. χ  ελάχιστες είναι οι περιπτώσεις αντικανονικού χτυπήματος στα δυναμικά αθλήματα (παγκράτιο, πυγμή και πάλη} το οποίον να  προξένησε τον θάνατο του αθλητού. Μια τέτοια περίπτωση είναι του πύκτη Διογνύτου απο την Κρήτη που σκότωσε άθελα του κατά την διάρκεια του αγώνα τον αντίπαλο του Ηρακλή, στον οποίον οι Ελλανοδίκες αρνήθηκαν τον κότινο και τον απέπεμψαν από την Ολυμπία.

            Οι ποινές ήσαν τριών ειδών 1/ χρηματικές ποινές, 2/ αποκλεισμός από τους αγώνες και 3/ σωματικές ποινές . Η  μαστίγωση ήτο από τις ελαφρότερες ποινές και επιβάλλετο απο τους  μαστιγοφόρους για μικρά παραπτώματα, συνήθως  κατά την διάρκεια των αγώνων.  Το χρηματικό ποσόν που επιβαλλόταν πήγαινε κατά το ήμισυ υπέρ του ιερού και κατά το άλλο ήμισυ υπέρ του αδικηθέντος.

 

 Η  Παραβίαση της Εκεχειρίας

 

Επιβάλλετο και πρόστιμο στις πόλεις για παραβίαση της Εκεχειρίας.  Αν και ήσαν  σπάνιες περιπτώσεις , αναφέρεται μία που  συνέβη  στην Σπάρτη όταν τα στρατεύματα τους  κατέλαβον τις πόλεις Λέπρεο και Φύρκο της Ηλείας κατά την διάρκεια της εκκεχειρίας. Οι Ηλείοι τους επέβαλλον ποινή δύο μνάς  για   κάθε στρατιώτη  της δυνάμεως , αποτελουμένης εκ 1000 στρατιωτών, ήτοι 2 ´ 1000    = 2000 μνάς. Οι Σπαρτιάτες προσποιήθηκαν ότι δεν γνώριζαν την έναρξη της εκκεχειρίας. Οι Ηλείοι παραιτήθηκαν από το δικό τους μερίδιο , με την προυπόθεση ότι θα τους επιστραφεί το Λέπρεο, οπότε οι Σπαρτιάτες θα καταβάλλουν μόνον το ποσόν που ανήκει στο ιερό. Επειδή οι Σπαρτιάτες δεν υπεχώρουν οι Ηλείοι τους απέκλεισαν από τους αγώνες , εξαναγκάσαντες αυτούς να καταβάλλουν το  πρόστιμο.

Από τα χρήματα των προστίμων κατεσκευάζοντο αγάλματα του Διός –οι λεγόμενοι Ζάνες- τα οποία εστήνοντο στην Αλτιν. Πρώτα στήθηκαν 6 Ζάνες στην 98 η Ολυμπιάδα, με το πρόστιμο που    επλήρωσε ο Θεσσαλός Εύπωλος, καθώς και οι πύκτες που δωροδοκήθησαν απ’ αυτόν, ήτοι ο Αγήνωρ από την Αρκαδία, ο Πρύτανις από την Κύζικο και ο Φορμίων από την Αλικαρνασσό.  Επομένως αγόμαστε στο συμπέρασμα ότι  από το 776 ως το  388 π. Χ  ουδεμία παραβίαση εκκεχειρίας  υπάρχει, αλλά ούτε άλλες παραβάσεις αθλητών είχαν σημειωθεί , διότι διαφορετικά θα είχαν στηθεί και Ζάνες, όπερ άτοπον , διότι δεν υπήρχον.  Ο Παυσανίας αναφέρει και τον Αθηναίο Κάλλιππο , όστις εξαγόρασε τους μέλλοντες ανταγωνιστές του με χρήματα κατά την 112 η Ολυμπιάδα. Τότε οι Αθηναίοι έστειλαν  τον Υπερείδη στην Ηλεία να τους απαλλάξει του προστίμου. Επειδή οι  Ηλείοι αρνήθηκαν οι Αθηναίοι τους φέρθηκαν με υπεροπτικό ύφος και  ούτε  τα χρήματα  κατέβαλλαν, μήτε  έπαιρναν μέρος στους Ολυμπιακούς αγώνες. Τότε τους άσκησε πίεση το Μαντείο των Δελφών και αρνήθηκε να τους δώσει χρησμούς προτού  καταβάλλουν την ποινή τους. Οπότε  οι Αθηναίοι   εκόντες άκοντες πλήρωσαν το πρόστιμο και ξαναγύρισαν στους αγώνες και έλαβαν  χρησμούς από το Μαντείο των Δελφών. Με το πρόστιμο των Αθηναίων έγιναν 6 ακόμη Ζάνες και τοποθετήθησαν  στην Αλτιν. Πάνω στα αγάλματα έγραψαν επιγραφές και ελεγεία ότι «μια ολυμπιακή νίκη δεν πρέπει να κερδίζεται με χρήματα  και με δόλια μέσα , αλλά με την γρηγοράδα των ποδιών  και την δύναμιν του κορμιού». Εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι οι Ελληνες τηρούσαν με ιερή ευλάβεια τους κανόνες των αγώνων , διότι  στα  500 σχεδόν χρόνια   από την επανέναρξη  των αγώνων  έχουμε  δύο μόνον  περιστατικά εξαγοράς αθλητών και μια περίπτωση παραβιάσεως της Εκκεχειρίας.

 

Πότε Θεσπίσθηκαν οι Γυμνικοί Αγώνες;

 

Οι πηγές είναι συγκεχυμένες αναφορικά με το θέμα τούτο. Από τον Παυσανία που έζησε πολύ μεταγενέστερα πληροφορούμεθα ότι ο πρώτος αθλητής που αγωνίσθηκε γυμνός ήτο ο Ορσιππος από τα Μέγαρα., που νίκησε στο στάδιο στην 15 η Ολυμπιάδα(720 π. Χ) Κατά την διάρκεια του δρόμου έπεσε η ζωστήρα του αθλητού και αυτός συνέχισε τον αγώνα και νίκησε. . Όμως ο Παυσανίας εκφράζει την υποψία ότι δεν έπεσε μόνον το ζώμα του αθλητού , αλλά ο ίδιος το άφησε να πέσει για να τρέξει ελεύθερος. Αντίθετα ο Θουκυδίδης .υποστηρίζει ότι « παλιότερα οι αθλητές φορούσαν ζώνες γύρω από τα γεννητικά τους όργανα και δεν πάνε πολλά χρόνια που το σταμάτησαν» Το πιθανότερο είναι το πρώτο, διότι οι Ελληνες ανέκαθεν ελάτρευαν το ανθρώπινο σώμα και αναπαρίσταναν τους θεούς, τους ήρωες και τους αθλητές γυμνούς στα αγάλματα τους.  Μετά το επεισόδιο της κόρης του Διαγόρα Καλλιπάτειρας  που μπήκε μεταμφιεσμένη σε άνδρα στο στάδιο, θεσπίσθηκε όπως και οι γυμναστές μπαίνουν στο στάδιο γυμνοί για να δίνουν το παράδειγμα της ρώμης, καρτερικότητος στον καύσωνα και στο κρύο, αλλά  και της ζωντάνιας τους   στους αθλητές τους.

 

Προπόνηση προ των Αγώνων

 

Οι Ηλείοι φρόντιζαν προσεκτικά να κρατούν σε υψηλό επίπεδο την εμφάνιση των αθλητών που θα συμμετάσχουν στους αγώνες. Προς τούτο τους καλούσαν ένα μήνα πριν για να τους προγυμνάσουν και να ελέγξουν την ικανότητα τους .  Αμα τη αφίξει   τους συγκέντρωναν και τους  ρωτούσαν: «έχετε προπονηθεί όσο πρέπει για τους αγώνες της Ολυμπίας ; » Αν απαντούσαν καταφατικά τους   έλεγαν  «αγωνισθείτε με θάρρος»  ,  αν όμως δεν είσθε καλά προπονημένοι τους έλεγαν  «τραβάτε όπου θέλετε στο καλό» . Επίσης τους ρωτούσαν:  «Εχετε κάνει τίποτα φαύλο και ταπεινό;» Αν απαντούσαν ναι, τότε απεκλείοντο των άγώνων.  Εξ αυτών αντιλαμβανόμαστε ότι ο αθλητής έπρεπε να έχει όχι μόνον σωματική ρώμη αλλά και  αρετή , δηλαδή  μετρούσε και η διαγωγή του αθλητού. Τότε χωρίς τα σύγχρονα ηλεκτρονικά μέσα καταγραφής , ήτο ουσιαστική η εξέταση αυτή , διότι ουδείς των εξεταζομένων διενοείτο να κρύψει το παραμικρό από την επιτροπή των Ηλείων Ελλανοδικών. Εν συνεχεία οι αθλητές εδιδάσκοντο σε ειδικούς χώρους τα σχετικά με το αγώνισμα τους. Προς τούτο υπήρχαν 3 χώροι

1/ Ο Ξυστός όπου αθλούντο οι δρομείς και οι πένταθλοι,

 2/ το Τετράγωνο όπου αθλούντο οι παλαιστές και πυγμάχοι και

 3/ το Μαλθώ όπου εγυμνάζοντο οι έφηβοι .

 Επι πλέον υπήρχε το Πλέθριον όπου αντάμωναν και συνεδρίαζαν οι Ελλανοδίκες. Μπορούμε να πούμε ότι αυτές οι προπονήσεις είχαν τον ίδιο σκοπό με τους σημερινούς προκριματικούς αγώνες. , ώστε να φέρουν μέσα στο στάδιο τους πιο καλούς αθλητές. Στις προπονήσεις , όπως αναφέρει ο Φιλόστρατος, δεν είχαν οι γυμναστές τον πρώτο λόγο αλλά ο Ελλανοδίκες, οι οποίοι κρατούσαν μαστίγιο και συχνά το χρησιμοποιούσαν για να αποτρέπουν κάτι το αντικανονικό. Εκτός από την σωματική άσκηση οι αθλητές υποβάλλοντο και σε αυστηρά δίαιτα και ειδική αγωγή. Εκείνο όμως που μετρούσε τα μέγιστα  ήτο το αθλητικό ήθος των  αγωνιζομένων αλλά και η εν γένει συμπεριφορά τους , που εσημειώνετο κατά την εκγύμναση και διαβίωση των   στην Ολυμπία. Ετσι οι προκρινόμενοι ήσαν άξιοι αν νικούσαν να φέρουν τον περίζηλο τίτλο του Ολυμπιονίκου , που ήτο ένα σκαλί πιο κάτω από τους θεούς τους ημιθέους και τους ήρωες.

 ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ  ΑΓΩΝΕΣ  ΑΠΟ ΤΗΝ  ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΑ  ΩΣ ΣΗΜΕΡΟΝ

 

 

Ο ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΣ  ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ  ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

 

            Ενώ γνωρίζουμε πάρα πολλά για τον ανδρικό αθλητισμό της αρχαιότητος, πολύ λίγα έχουν γραφεί για τον γυναικείο αθλητισμό, αλλά και όσα έχουν γραφεί είναι ελεεινά παραποιημένα.. 

Αλλά ας αρχίσουμε από τον Πλάτωνα που μίλησε εν εκτάσει για την γυναίκα σε δύο σημεία του έργου του και  αναλύει το πρόβλημα ”Γυναίκα και Αθλητισμός”. Το πρόβλημα που απασχολεί τον Πλάτωνα στην ( “Πολιτεία” Ε 541  κ.ε ) και (“Νόμοι” Ζ804 e  κ.ε καιΗ 833 C κ.ε) είναι ο γυναικείος αθλητισμός υπό το πρίσμα της παιδείας και της πολιτικής θεωρίας. Εδώ ο Πλάτων κάνει   κριτική των θεσμών της  Ελληνικής πόλης και της δημοκρατίας, διότι μέσα σ’ αυτό το πολιτικό πλέγμα βλέπει τους μηχανισμούς εγκλωβισμού και καθυστέρησης της γυναίκας, όχι μόνον ως πολιτικού όντος αλλά και ως ανθρώπινου όντος. Γι’ αυτό ο Πλάτων εξετάζει το πρόβλημα “γυναικείος αθλητισμός” μέσα απο την πολιτική θεωρία  και την φιλοσοφική ανθρωπολογία.  Η εξέταση του προβλήματος αρχίζει απο την “φύση” της γυναίκας και έχει σκοπό να ρίξει φως στα αρχέγονα δεσμά  που κρατάνε την γυναίκα  φυλακισμένη μέσα σε μυθολογικά και πολιτικά δεσμά.  Είναι θα λέγαμε η πρώτη αμφισβήτηση  του ανδροκρατούμενου συστήματος και η χάραξη μιάς διαφορετικής προσέγγισης  σχετικά με την θέση της γυναίκας σ’ αυτό.  Και εις ό,τι αφορά τα επαγγέλματα αυτό συνδέεται με το ερώτημα εάν , εφ’ όσον γυναίκα και άνδρας έχουν την ίδια φύση, μπορεί η γυναίκα σύμφωνα με τον δικό της οντολογικό  χαρακτήρα να πράττει τα ίδια με τον άνδρα ;

 

Ισότητα Ανδρών και Γυναικών

 

Η απάντηση του Πλάτωνα είναι ότι και μπορεί και πρέπει να γίνει τούτο. Κατ’ αυτόν δεν υφίσταται νόμιμη δύναμη η οποία να μπορεί να   εμποδίσει την ελεύθερη ανάπτυξη του πλούτου των δυνατοτήτων  της γυναίκας και το επί ίσοις όροις “επιτηδεύειν” μέσα στην πόλη,  στην δημοκρατία, στις κοινωνικοπολιτικές σχέσεις. Τούτο εκπηγάζει απο την “αυτήν φύσιν” όπως λέγει ο Πλάτων “ανδρών και γυναικών” και απαιτεί την ίδια ελευθερία και παιδεία “προς διοίκησιν της πόλεως”(“Πολιτεία”453-455β)

Η ίδια φύση στον άνδρα και στην γυναίκα (“διεσπαρμέναι αι φύσεις εν αμφοίν τοιν ζώοιν”) τους καθιστούν ισάξιους στο να μετέχουν “πάντων…. επιτηδευμάτων κατά φύσιν “ όπως π. χ “ιατρική” , “μουσική”, “πολεμική “ και “γυμναστική” Παραδέχεται όμως ότι στην πράξη συμβαίνουν τα αντίθετα  σχετικά με την γυναίκα και ότι οι αρχές αυτές  γίνονται παρά φύσιν “τα νυν παρά ταύτα γεγνόμενα παρά φύσιν μάλλον , ως έοικε , γίγνεται”, δηλαδή αποτελούν βιασμό της φύσεως και αποβαίνουν σε εξευτελισμό , καταπάτηση και παραμόρφωση της γυναικείας προσωπικότητος  και της θέσεως της μέσα στην ιστορία. Ο νόμος ο οποίος συγχωρεί τέτοιες παρά φύση σχέσεις “διαφεύγει “ “αισχρόν”  “ώσπερ κύμα”   και δεν είναι δίκαιος νόμος. Ομως οι ισχύοντες άδικοι νόμοι έχουν βαθειές μυθολογικές , ιδεολογικές, πολιτικοκοινωνικές , εθιμικές  ρίζες γι’ αυτό, λέγει ο Πλάτων, πρέπει να ρίξουμε μεγάλο βάρος στην Παιδεία. Να καταστήσουμε κέντρο της νέας παιδείας την ισότητα άνδρα και γυναίκας όχι μόνον “το δυνατόν” αλλά και το “άριστον πόλει νόμιμον”

Ετσι όχι μόνον θα αποτραπεί το κακόν, το οποίον ισχύει τώρα , αλλά και οι “ομοφυείς ”γυναίκες απλευθερωμένες  απο τα δεσμά που τους έχουν επιβάλει, θα συμβάλλουν στην αποκατάσταση της ιερής τάξης της ελευθερίας, ισότητος, ενότητος και δικαιοσύνης μέσα στην πόλη( στο “όσιον εν ευδαιμόνων πόλει”)

 

 Ο Αθλητισμός Απελευθερώνει την Γυναίκα

 

 Ο Πλάτων δίνει αποστομωτική απάντηση στους σημερινούς ανιστόριτους επικριτές της αρχαίας Ελληνικής κοινωνίας , οι οποίοι ομιλούν περί της γυναικείας δουλείας. Ομως διακρίνουμε στις θεωρίες  του Πλάτωνα τις πιό  προοδευτικές ιδέες   για την απελευθέρωση του σώματος και της κίνησης της γυναίκας μέσω της παιδείας και του αθλητισμού. 

Το άκρον άωτον αυτής της απελευθέρωσης που εισάγει ο Πλάτων έστω και σαν ιδέα  είναι ότι “οι γυναίκες νέες και γριές να μπορούν να αθλούνται γυμνές” και μάλιστα επειδή γνωρίζει ότι η θέση του αυτή αποτελεί μιά μεγάλη επαναστατική μεταβολή για την εποχή του δεν αρνείται να ανατρέψει τα σχετικά “των χαριέντων σκώμματα” δηλαδή τα ειρωνικά σχόλια των εξυπνάκηδων –όπως θα λέγαμε σήμερον-και “το εν οφθαλμοίς γελοίον “ όταν πρόκειται για το γηρασμένο γυναικείο σώμα, υποδεικνύοντας ότι “μάταιος ος γελοίον άλλο τι ηγείται ή το κακόν” δηλαδή ότι  το μόνο γελοίο  πράγμα δεν είναι το γηρασμένο σώμα μιάς ηλικιωμένης, αλλά είναι το κακό που συμβαίνει ακόμη με την καταπίεση της γυναίκας. Δυστυχώς ακόμη και σήμερον οι δήθεν απελευθερωμένες  κοινωνίες δεν ανέχονται τις γυμνιστικές εμφανίσεις των κολυμβητών στις ακτές.

 

Ελεύθερος Ερωτας

 

Ο Πλάτων προχωρεί σε ακρότατες και λίαν τολμηρές  θέσεις ακόμη και για την εποχή μας, η οποία όχι μόνον  αδυνατεί ακόμη και να  τις ακούσει,  αλλά και τις απορρίπτει ασυζητητί μετά βδελυγμίας. Πρόκειται για  τις γυναίκες φρουρούς της πατρίδας και την δημιουργία κοινοβίων παιδιών ,  την ανατροφή των οποίων θα αναλαμβάνει η Πολιτεία. Ο Πλάτων λέγει ότι οι γυναίκες που θα αθλούνται   μαζί με τους άνδρες και μάλιστα κυρίως σαν αυριανοί “φύλακες” της πόλης θα μπορούν να έχουν ελεύθερη  και κοινή συνουσία και τεκνοποιία με τους άνδρες  ούτως ώστε τα παιδιά τους να είναι κοινά και να μην ανήκουν σε κανένα.  Μολονότι θεωρούνται ακόμη και σήμερα λίαν προωθημένες ιδέες για τις σχέσεις ανδρός και γυναικός, αυτές δείχνουν την ένταση του Πλάτωνα να καταστήσει δυνατή την απελευθέρωση της γυναίκας. Σήμερα μετά απο 1700 χρόνια απο την επιβολή της ηθικής του Χριστιανισμού και των άλλων κοσμοπολιτικών  θρησκειών, μιά τέτοια ιδέα θα  εθεωρείτο βδελυρή για την σεμνότυφη κοινωνία μας, έστω κι’ αν η υποκρισία  περισσεύει στο σημείο ώστε να μην βλέπει την αγοραία σεξουαλικότητα, την πορνεία και την  κατάπτωση του γυναικείου σώματος, ακόμη και των παιδιών. Σήμερα το σώμα  πωλείται στα “τσιγκέλια των σεξομάγαζων” δίκην σφαχτών , και διαφημίζεται προς χάριν του κέρδους μέσα απο τις ροζ αγγελίες των ΜΜΕ ακόμη και του Διαδικτύου.  Βέβαια ορισμένες εξουσιαστικές κοινωνίες προσπάθησαν εις μάτην να εφαρμώσουν στην πράξη τις καινοτόμες ιδέες του Πλάτωνα, αλλά απέτυχαν όχι οι ιδέες του αλλά ο ανελεύθερος τρόπος με τον οποίον θέλησαν να επιβάλλουν τα κοινόβια.  Οι ιδέες  του Πλάτωνα ασφαλώς δεν εννοούσαν το αγελαίο και αγοραίο σεξ , ούτε την ρατσιστική ευγονική και την ιδεολογική εκμετάλλευση των θεσμών αυτών, αλλά στον ελεύθερο έρωτα των νέων στα γυμναστήρια, κάτι πολύ φυσικό , διότι τα γυμνά καλλίγραμα σώματα   φλογίζονται απο το ερωτικό ένστικτο και θα διψούν για ερωτική συνεύρεση μετά τους αγώνες ή τις προπονήσεις.  Η ιδέα του Πλάτωνα περί του ελευθέρου έρωτα των αθλητών είναι σύμφωνο με την φύση του ανθρώπου, ενώ το σημερινό αγοραίο παρά φύση σέξ έχει σχέση μόνον με την οικονομία της αγοράς και υποβιβάζει την γυναίκα σε σκλάβα και πράγμα προς πώληση.

            Ο Πλάτων γνωρίζει άριστα τα αθλητικά πράγματα της εποχής του , και γνωρίζει επίσης ότι για να καταστεί δυνατή η αθλητική  παιδεία   των γυναικών  και για να οργανωθεί ο νέος γυναικείος αθλητισμός απαιτείται μιά νέα θεωρία  και μιά νέα πράξη, και κάνει αυτή την τολμηρή τομή στο έργο του  “Νόμοι”.  Εδώ κάνει λόγο ο Πλάτων για “γυμνάσια “ , “ευρυχώρια”, στάδια, γυμναστική , άσκηση και μοντέλα τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν  στην θεμελίωση του γυναικείου αθλητισμού.

 

            Η “Σαυρομάτις”  του Πόντου

            Το πρότυπο του Πλάτωνα για τον γυναικείο αθλητισμό δεν είναι το Σπαρτιατικό, ούτε αυτό των Αμαζόνων της Ελληνικής μυθολογίας, αλλά   ένα νέο ιδανικό που  συνοψίζεται στον όρο “Σαυρομάτις”. Κατά τον Πλάτωνα αυτές οι γυναίκες “Σαυρομάτιδες” ζουν στον Πόντο , και τις θεωρεί σαν τις ιδανικές γυναίκες που έχουν επιτύχει   ισότητα με τους άνδρες. Η “Σαυρομάτις” δεν απολαμβάνει μόνον ίσα διακιώματα με τους άνδρες στον αθλητισμό, την γυμναστική, την ιππική και την οπλική δρατηριότητα, αλλά “ίσως ασκείται” δηλαδή ασκείται επι ίσοις όροις  στα πάντα και δεν υστερεί διόλου των ανδρών. Κατ’ αυτόν τον τρόπο η γυναίκα ελευθερώνεται απο τα θεσμικά κοινωνικά και βιολογικά της ταμπού και γίνεται ελεύθερη και  ίση με τον άνδρα. Αυτή η αγωγή την καθιστά ικανή να κάνει όλα τα επαγγέλματα που κάνουν και οι άνδρες.

 

Ολοκλήρωση των Πόλεων

 

 Με την χειραφέτηση της γυναίκας θα σταματήσουν οι ανοησίες  που ισχύουν στον τόπο μας , λέγει ο Πλάτων , και οι πόλεις απο μισές που είναι τώρα θα γίνουν διπλάσιες με την ισότιμη συμμετοχή των γυναικών. Και δεν σταματά να διακηρύσσει σε όλους τους τόνους ότι αυτό θα επιτευχθεί μόνον με την Παιδεία.  Και ασφαλώς οι ιδέες  αυτές θα είχαν γίνει πράξη λίαν συντόμως αν στο μεταξύ δεν εισέβαλε οι δογματικές κοσμοπολιτικές θρησκείες, οι οποίες είχαν  εντελώς  διαφορετική αντίληψη για τον ρόλο της γυναίκας , καθώς και για  το γυναικείο σώμα και   τον αθλητισμό, διότι την θεωρούσε  σαν κατώτερο ον προορισμένο   μόνον για τεκνοποιία και ηδονή. 

Ο Πλάτων προχωρεί και  πιό πέρα, θέτοντας ζήτημα και εξουσίας μέσα στην πόλη , μεταξύ εξουσιαστών ανδρών  και εξουσιαζομένων γυναικών. Πρέπει λέγει να ν’ ανατρέψουμε αυτήν την κατάσταση  να ελευθερώσουμε τους αγώνες  και την άμιλλα , τη μάχη  και τη νίκη, τη δράση και την τάξη μέσα στα στάδια μας, στις παλαίστρες και στα γυμνάσια. Δεν είναι δυνατόν να βιάζεται άλλο η κοινωνία , δεν είναι δυνατόν να εμποδίζεται άλλο  η μάθηση  και ο αθλητισμός των γυναικών, η “ευτρέφεια”, η “φιλοφροσύνη”, η “ανδρεία”, η “αρετή” και η “σωφροσύνη”. Χρειαζόμαστε ένα νέο Νόμο που αν εμφορείται απο “ήθος” “προς αρετήν φέρειν” , ώστε να αποτρέψει τις παραμορφώσεις του αθλητισμού , ο οποίος  όντας έτσι παραμορφωμένος  οδηγεί “εν ψυχαίς διεφθαρμένες”

 

 

 

 Πως θα περιορίσουμε τις Αμβλώσεις;

 

            Ως γνωστόν η Ελλάς απειλείται με εξαφάνιση από την υπογεννητικότητα. Αν η Ελληνική Πολιτεία ήθελε να λύσει το πρόβλημα  της μειώσεως του πληθυσμού θα μπορούσε, αντί να εισάγει στίφη μεταναστών, να περιορίσει τις 300.000 αμβλώσεις ετησίως  και να αναλάβει την ανατροφή των παιδιών αυτών, είτε χρηματοδοτώντας γεναία τις μητέρες , είτε δημιουργώντας κοινόβια ιδρύματα για την ανατροφή και παιδεία   αυτών, ως και την εξεύρεση εργασίας των.. Αν περιόριζε τις αμβλώσεις κατά 100.000 ετησίως ετησίως θα είχε λύσει οριστικά το πρόβλημα, που απειλεί με εξαφάνιση την Ελληνική φυλή τις προσεχείς δεκαετίες.

 

Παιδεία-Αθλητισμός και Ελευθερία

 

Απο την αρχαιότητα ως σήμερα κυριαρχεί στην παιδεία και φυσικά και στον αθλητισμό το ποιός διαχειρίζεται αυτά. Κοντολογίς ποιός είναι ο παιδαγωγός. Αλλιώς δούλευε η παιδεία και ο αθλητισμός στην πόλη- κράτος, αλλιώς στην Ρωμαική αυτοκρατορία και πολύ  διαφορετικά  στην Βυζαντινή και  Οθωμανική  αυτοκρατορία. Κατ’ αναλογίαν το αυτό συμβαίνει και σήμερον απο την μετάπτωση απο το εθνικό κράτος στην Ευρωπαική Ενωση και στην Παγκοσμιοποίηση. Το ερώτημα αυτό αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για τον Αριστοτέλη, διότι η δημοκρατική πόλη-κράτος  θέλει ελεύθερους πολίτες καλούς καγαθούς , ενώ  η αυτοκρατορία, ολιγαρχία  και η τυραννία  θέλει ανελεύθερους πολίτες , υπηκόους και δούλους. Να σημειωθεί ότι κατά τους Ελληνιστικούς χρόνους το μάθημα της γυμναστικής κόπηκε απο την Εγκύκλιο Παιδεία.  Ομοίως σήμερα, με την είσοδο της εποχής της παγκοσμιοποίησης , υποχωρούν τα Αρχαία Ελληνικά και η ανθρωπιστική παιδεία , ενώ αναπτύσσεται  ο πρωταθλητισμός και τα κερδοφόρα σπόρ( ποδόσφαιρο, μπάσκετ, πάλη, πυγμαχία κλπ) σαν θέαμα προς χάριν της οικονομίας της αγοράς.

 

            Ο Πολιτισμός του Σώματος

 

Σε όλες τις ιστορικές περιόδους δεν αναιρείται ο “λαικός αθλητισμός”  διότι είναι ανάγκη για τον άνθρωπο ο λεγόμενος  ‘πολιτισμός του σώματος’ , ο οποίος αφορά κυρίως τις ώριμες ηλικίες. Αυτός ο “πολιτισμός του σώματος” είναι πανάρχαιος θεσμός  και ξεκινά απο τους προιστορικούς χρόνους . Εν συνεχεία έχουμε σαφείς μαρτυρίες κατά την εποχή του Ομήρου και τελειώνει  μετά  τους Ελληνιστικούς χρόνους. Στις χιλιετίες του Ελληνικού αθλητισμού έχουμε και τον μεγαλύτερο πλούτο αθλητικών εκδηλώσεων , όπως λ. χ Εορτών, Γυμναστικής, Αγωνιστικής, Αθλημάτων, Γυμνασίων, Λυκείων, Σταδίων, Παιδοτριβικής, Επινικίων, Διαιτητικής, Προπονητικής, Αθλητικών Μύθων, Κριτικής, Αθλητικής Τέχνης  κλπ Στην εποχή μας η ωφελιμιστική και ορθολογιστική Δυτική λογική χρησιμοποίησε τον Αθλητισμό για διαφόρους λόγους, όχι όμως πάνω στα αρχαία Ελληνικά πρότυπα, δηλαδή για να βγάλει καλούς καγαθούς πολίτες ισορροπημένους στο νου, την ψυχή και το σώμα.    Οι δογματικές ιδεολογίες της Ψυχροπολεμικής εποχής δεν δίστασαν να χρησιμοποιήσουν τον Αθλητισμό σαν ιδεολογικό εργαλείο για την προβολή των εξουσιαστικών καθεστώτων. Και φθάσαμε στην ακραία εκδήλωση   παράνοιας να πλήξουν το Ολυμπιακό πνεύμα   με  την  τρομοκρατική   επίθεση του Μονάχου από το «Μαύρο Σεπτέμβρη» το 1972  . Επίσης είναι ανόσιο να λαμβάνει μέρος στους Ολυμπιακούς αγώνες μια χώρα σαν το Ισραήλ, που δεν τηρεί  τους κανόνες της Εκκεχειρίας  στην Παλαιστίνη, αλλά συνεχίζει κατά την διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων τις ωμότητες  σε βάρος του Παλαιστινιακού λαού , που υποφέρει εδώ και πολλές δεκαετίες κάτω από την στυγνή Ισραηλινή κατοχή.

Κατά την μεταψυχροπολεμική περίοδο εδόθη στροφή στην χρησιμοποίηση του Αθλητισμού αφ’ ενός σαν  μέσο κερδοσκοπίας , στο βαθμό που το θέαμα  και η διαφήμιση προσφέρουν κολοσσιαία κέρδη στις πολυεθνικές, και αφ’ ετέρου σαν ναρκωτικό των μαζών.  Η τελευταία περίπτωση σχετίζεται με απασχόληση των ανθρώπων-και ιδιαίτερα των νέων-  με τον Αθλητισμό ώστε να τους αποσπάσει απο κάθε είδους προβληματισμό και επαναστατικότητα, που θα δημιουργούσε  συνθήκες αλλαγής της κατεστημένης εξουσίας.  Αυτού του είδους ο Αθλητισμός καταντάει 

 “όπιο των σύγχρονων ανθρώπων”, γιατί τους αποστερεί από την συμμετοχή στα κοινά και στην πολιτική δράση, καθηλώνοντας  τους μπρος στις οθόνες της τηλεοράσεως.

 

            Η Παγκοσμιοποιημένη Κοινωνία φτιάχνει  ‘μαζοποιημένους’ πολίτες

 

 Κατά τον Αριστοτέλη η “Πόλη” και η “Πολιτική” ασκεί αποφασιστική σημασία για την αθλητική παιδεία και την σωματική αγωγή.  Προφανώς η σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη αυτοκρατορία δεν ενδιαφέρεται για ανδρείους πολίτες, αλλά για  την ‘μαζοποίηση’ και  εξουθένωση τους σαν ενεργών πολιτών . Γι’ αυτό εσκεμμένα προωθεί τα ναρκωτικά, την σωματική απραξία, την καχεξία, την ψυχική αδυναμία και αποχαύνωση , ώστε να περνά εύκολα την καταπιεστική βία και την κρατική τρομοκρατία .  Επομένως, για να βγούμε απο την αθλητική κρίση πρέπει προηγουμένως να επιλέξουμε μιά νέα Πολιτική , ένα πιό αντιπροσωπευτικό δημοκρατικό σύστημα  και μιά διαφορετική Παιδεία. Η Σπάρτη λ. χ που ήθελε ανδρείους στρατιώτες   με χαμηλώτερο πνεύμα και σκληρότερη ψυχή τους έδινε εντονώτερη στρατιωτική εκπαίδευση και σκληραγωγία  . Αντίθετα ο Αθηναίος νέος,   έπαιρνε περισσότερη ανθρωπιστική παιδεία, έχαιρε και δημιουργούσε  μέσα σε μια ανοιχτή και δημοκρατική πολιτεία, όπου  ακόμη και ο οπλίτης εθεωρείτο ένστολος πολίτης   Επομένως, οι προτάσεις του Αριστοτέλη για την αθλητική παιδεία παραμένουν άξιες προς συζήτηση ακόμη και σήμερον. Το πνεύμα του Αριστοτέλη διατηρήθηκε ζωντανό στην Ευρώπη απο τον 12 ον αιώνα ως την Γαλλική Επανάσταση, οπότε επήλθε καμπή των ιδεών αυτού με τον σχηματισμό της αστικής σύγχρονης κοινωνίας.

 

Σύνδεση του πολίτη με την πόλη

 

Διαπιστώνεται και  πάλι μιά προσπάθεια για επανασύνδεση της πρακτικής φιλοσοφίας του Αριστοτέλη, η οποία είναι η σύνδεση του γενικού  με το μερικό ή του  όλου με το  μέρος. Το γενικό είναι το κράτος, ενώ το μερικό είναι ο πολίτης. Επομένως, το μερικό εξαρτάται απο το γενικό, γι’ αυτό βλέπουμε τα δικτατορικά καθεστώτα να περνούν τα αθλητικά τους πρότυπα και τα τοιαύτα παιδείας στους πολίτες. Ομως εκείνο που μένει αδιευκρίνιστο είναι αν οι πολίτες πρέπει να είναι παθητικοί δέκτες αυτής της παιδείας ή θα πρέπει να αντιδρούν στον κρατικό εξαναγκασμό. Η “Πόλις” για τους Ελληνες είναι ένας μικρόκοσμος , μιά κοινότητα, η οποία   αξιώνει απο  του πολίτες  της να είναι καθρέφτης  του κόσμου και  να φέρονται ανάλογα .  Αυτή την αξίωση έθεσε υπο αίρεση η αρχαία Ελληνική πολιτική σκέψη, η οποία ήλθε σε ρήξη μαζί της, σαν αποτέλεσμα της διαρκούς ισχυροποίησης των δικαιωμάτων των ανθρώπων σαν πολιτών και προσώπων.

 

            Τα Ιδανικά  του Αθλητισμού

 

            Ο Πλάτων ευαγγελίζεται μιά νέα τάξη ανθρώπων και κοινωνίας υγιέστερης, ηθικότερης, δικαιότερης και προ παντός περισσότερο ελεύθερης, και συνδέει αυτήν την τάξη με την τάξη που όρισαν οι θεοί για τους ανθρώπους όταν τους έφεραν επι ίσοις όροις στην ζωή. Η νέα αυτή τάξη πραγμάτων θα προβλέπει όπως άνδρες και γυναίκες, νέοι και νέες, ελεύθερα και ισότιμα θα ενώνουν αγώνα και μουσική, σώμα και πνεύμα, αθλοθέτες  και αθλητές, παιδευτές και αγωνιστές, αγώνα και χορό, άσκηση και διασκέδαση, πόνο και παιχνίδι, σωματική αγωγή και ομορφιά   και   αρετή   και ελευθερία. Ετσι ο Πλάτων δίνει στον γυναικείο αθλητισμό το πραγματικό νόημα που έχει σαν ένα φαινόμενο παιδείας και ελευθερίας , ο οποίος επηρεάζεται  απο  τις αρνητικές τάσεις των μηχανισμών καθυστέρησης και καταπίεσης της γυναίκας και καταλήγουν στην κοινωνικοπολιτική ασυμμετρία και την ιστορική ακοσμία.

 

             Η Ισότητα της Γυναίκας στον Αθλητισμό

 

Ο γυναικείος αθλητισμός κατά τον Πλάτωνα δεν είναι ακόμη εκείνος που πρέπει να είναι . Απαιτείται κριτική και μεταβολή ούτως ώστε η γυναίκα να μπορεί να αναπτύξει αυτά που έχει σαν πλούτο δημιουργικών δυνατοτήτων, δηλαδή να είναι ίση και ελεύθερη όχι μόνο στον αθλητισμό , αλλά και με τον αθλητισμό σαν δημιουργικό κοσμικό όν. Ο Πλάτων δεν μιλάει για δικαιώματα της γυναίκας, μιλάει για την φύση της γυναίκας , του ανθρώπου, για το μέτρο , την οντολογία η οποία αποτελεί όρο και νόμο απαράβατο κατά τον χειρισμό της ανθρώπινης δραστηριότητος μέσα στα πλαίσια της πολιτικοκοινωνικής καθημερινότητος. Η κριτική αυτή μπορεί να έχει θέση και στις μέρες μας , όπου την ελευθερία του γυναικείου αθλητισμού διεκδικούν επί ίσοις όροις  η καταναλωτική κοινωνία, η βιομηχανία, οι διεθνείς διακρατικές σχέσεις κλπ και όπου η νέα αθλήτρια έχει τις ίδιες πιθανότητες να διακριθεί στη διαφήμιση όσες και η προχωρημένης ηλικίας στην οργάνωση του ελεύθερου χρόνου και της ψυχαγωγίας μιάς κοινωνίας που ψάχνει να ξεφύγει απο τα κοινωνικά αδιέξοδα της δημιουργώντας νέα.  Εχει σημασία για την χώρα μας , ως θεματοφύλακας και κληρονόμος των αρχαιοελληνικών διαχρονικών αξιών στον  αθλητισμό   να επεξεργασθούμε καινούργιες ιδέες ή να  υλοποιήσουμε  ιδέες του παρελθόντος που ως τώρα εφαίνοντο απραγματοποίητες και ουτοπιστικές

Σχετικά:

1/ Πλάτωνος “Πολιτεία”, εκδόσεις Κάκτος 

2/ Πλάτωνος “Νόμοι”, εκδόσεις Κάκτος

3/“Φιλοσοφία 1. Θεωρία του Ελληνικού Αθλητισμού”, Γεώργιος Φάραντος, εκδόσεις Τέλεθρον, Αθήνα 1992)

4/ Περιοδικό “ΔΑΥΛΟΣ” αριθμός τεύχους 152-153, Αυγ-Σεπτ. 1994, εκδόσεις Δ. Λάμπρου.

 

 

 

 _{=================================================================================}

 

             

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΚΗ

 

Για το πολυσηζητημένο ζήτημα της παιδείας απο την εποχή των προσωκρατικων απο τους Σοφιστές,Ποιητές ,Φιλοσόφους, Πολιτικούς , απο τον Σωκράτη και τον Πλάτωνα, ο Αριστοτέλης  λέγει ότι τα μαθήματα τα οποία συνήθως αποτελούν τα συστήματα της παιδείας είναι :

1/ Τα Γράμματα

2/ Η Γυμναστική

3/Η Μουσική

4/Η Γραφή

Μπορεί κατά καιρούς να προσέθεταν διάφορα μαθήματα , αλλά βασικά τα κύρια μαθήματα της παιδείας ήσαν αυτά που καλλιεργούν το πνεύμα, το σώμα και την ψυχή και δίνει στο νέο τα απαραίτητα στοιχεία για να γίνει  “καλός καγαθός” πολίτης . Το θέμα της επαγγελματικής εκπαιδεύσεως το ονομάζει “προπαιδεία”και παρέχεται ώστε να είναι οι νέοι ορθά προετοιμασμένοι για κάθε τέχνη, εργασία και πράξη.  Σχετικά με την Γυμναστική θεωρεί οτι η παιδεία αυτή αφορά  εξίσου  και τα δύο φύλα.

Πάντως η παιδεία δεν πρέπει να είναι  ούτε μονομερής ούτε υπέρμετρα επίπονος, διότι η μονομέρεια και οι βίαιοι πόνοι οδηγούν σε βλάβες και της σωματικής ανάπτυξης και της διανοητικής εξέλιξης. Προς τούτο απαιτείται επιμέλεια εκ μέρους της πόλης(πολιτείας) η οποία πρέπει να δώσει στα παιδιά την αθλητικήν παιδιά και την έξιν ,  εκ της οποίας θα επέλθει σωστή διάπλαση και αύξηση των σωμάτων και   θα κάνει τους νέους ανδρείους, φιλοπόνους και αγωνιστικούς.  Οπως σε όλα οι πρόγονοι μας είχαν το σωστό “μέτρον” έτσι και στην άθληση ήσαν υπέρ της “μεσότητος” ώστε αυτή  να μην εκτρέπεται σε υπερβολές ή ελλείψεις, διότι οι μεν ελλείψεις οδηγούν σε σωματική καχεξία, οι δε υπερβολές σε αγριότητα και θηριωδία και όχι στα ήμερα και λεοντώδη ήθη. Το ιδανικό για τους Ελληνες ήτο όχι το υπερβολικά θηριοποιημένο σώμα κατάλληλο μόνον για ρεκόρ, αλλά να φτιάξουν πολίτες ενάρετους, πεπαιδευμένους  και ανδρείους, “καλούς καγαθούς”, και αυτό θα γίνει με την απόλυτη ισορροπία μεταξύ της καλλιέργειας  του νου,  της ψυχής και του σώματος. Πέραν δε της ασκήσεως  και των γυμνασίων είχαν εντάξει και την δίαιτα απο την παιδική ως την εφηβική ηλικία. Το τελευταίο είναι λίαν επίκαιρο για τα σημερινά Ελληνόπουλα που είναι στην πλειοψηφία τους υπέρβαρα λόγω υπερβολικής , μη-ισόρροπης , ή και κακής διατροφής.

 

 

Το Βυζάντιο είναι συνώνυμο με την έντονη θρησκευτική ζωή, τον μοναχικό βίο, την υποτίμηση του σώματος, την εξαφάνιση των Ελληνικών αρετών της ανδρείας, του αγώνος, της αμφισβήτησης, του διαλόγου και φυσικά και της Γυμναστικής και Αγωνιστικής. Στο παρόν δεν θ’ ασχοληθούμε με τους διωγμούς την εποχή εκείνη  σε βάρος του Ελληνικού Πολιτισμού, που έφθασαν ως την εξαφάνιση ακόμη και του ονόματος “Ελλην” και κάθε τι που θύμιζε την αρχαία Ελλάδα και φυσικά  μαζί και του Αθλητισμού.  Πάντως ό,τι έγινε  απο την αρχαιότητα μέχρι σήμερα πρέπει να εξετασθεί σε συνάρτηση με την Βυζαντινή περίοδο, διότι μολονότι οι Ελληνες ήσαν μέρος αυτου του Ανατολικού Ρωμαικού κράτους, που εκυριαρχείτο απο το Ιυδαιοχριστιανικό δογματισμό,  με το φωτοβόλο πνεύμα τους δεν έπαυσαν να διεμορφώνουν και να διαποτίζουν την καθημερινή ζωή της αυτοκρατορίας.

Παρά τις απαγορεύσεις των Βυζαντινών αυτοκρατόρων και των Βυζαντινοκαλογήρων οι Ελληνες ποτέ δεν έπαυσαν να ιερουργούν στον αθλητισμό , όπως αποκαλύπτει η έρευνα στην Ολυμπία, η οποία συνέχισε τους Ολυλυμπιακούς αγώνες ως το 741 μ.Χ , δείχνει την αντοχή της Ελληνικής παραδόσεως.  Με τον όρο Βυζανατινός Αθλητισμός πρέπει να εννοούμε ένα υπόγειο αθλητικό φαινόμενο που δεν θέλει να σιγάσει και διεξάγεται υπό λανθάνουσα μορφή παρά την αποστροφή του Βυζαντινού κράτους για τον πολιτισμό του σώματος. Το φαινόμενο αυτό εκδηλώνεται περισότερο υπο μορφή εορτών και λαικών πανηγύρεων, στα πλαίσια των οποίων διεξήγοντο χοροί, ενεπίσημοι αγώνες και  αθλητικές επιδείξεις ρώμης, σαν κατάλοιπα της Ελληνικής παραδόσεως. Η διακοπή αυτή στην Ελληνική αθλητική παράδοση επέδρασε σοβαρότατα στα αθλητικά πράγματα της χώρας μας και πρέπει εν όψει της Ελληνικής Ολυμπιάδος να αναληφθούν μελέτες στα Πανεπιστήμια για να έλθει στην επιφάνεια η αθλητική δραστηριότητα κατά την σκοτεινή εκείνη εποχή.  Διότι υπάρχουν ενδείξεις ότι ο λαός μας δεν διέκοψε παντελώς την αθλητική του δραστηριότητα.

 

ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ  ΚΑΙ  ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

 

Οι συνθήκες ζωής που επικρατούν στις σύγροχνες πόλεις με την ρύπανση του αέρα και των υδάτων των θαλασσών, την εξαφάνιση του πρασίνου και την κατάρρευση του μικροκλίματος και του οικολογικού περιβάλλοντος δεν επηρεάζουν αρνητικά μόνον την γενική υγεία του αστικού πληθυσμού της χώρας , αλλά και τις συνθήκες  άθλησης του πληθυσμού. Δεν είναι δε υπερβολή να πούμε ότι οι περιβαλλοντικές συνθήκες στην Αττική , αλλά και στις λοιπές Ελληνικές πόλεις, έχουν αφήσει την σφραγίδα τους στην πνευματική, ψυχική και σωματική υγεία του πληθυσμού αυτών των περιοχών. Πρόκειται για μιά νέα  “βραδεία ατομική βόμβα” που κάθε χρόνο γίνεται και εφιαλτικότερη, με τα σύνθετα προβλήματα που παρουσιάζει(κυκλοφορειακό, οικιστικό, υγιεινής, , έγκλημα, βία, ναρκωτικά, κοινωνικά κλπ)   Η Βιοηθική είναι ένας νέος κλάδος που έχει πεδίον έρευνας  την πηγή της ζωής, τα κέντρα εκείνα της ζωής τα οποία βρίσκονται κάτω  απο τις έντονες ανθρωπογενείς επιδράσεις του μηχανικού μας πολιτισμού. Αυτή η Βιοηθική επεκτείνεται και επηρεάζει και τον Αθλητισμό γιατί στο μέλλον με την επίδραση της Βιοτεχνολογίας μπορεί να παραχθεί ένας άνθρωπος “υγιής”και “αθλητής”.

 ΟΙ  ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ  ΑΓΩΝΕΣ  ΑΠΟ  ΤΗΝ  ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΑ  ΩΣ  ΣΗΜΕΡΟΝ

  

Ο   ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ  ΤΗΣ ΓΕΙΤΟΝΙΑΣ- ΑΛΑΝΑΣ

 

Η Αλάνα της Κυπαρισσίας

 

Η παλιά αθλητική αλάνα ερχόταν από μακρυά, από την εποχή του Ιδαίου Ηρακλή που εκεί κοντά στην αρχαία Ολυμπία  εμπνεύσθηκε τους πρώτους αγώνες πριν  45.000 Π. Ε . Τούτο αποτελεί  την τρανότερη απόδειξη ότι εκτελούσαμε τους ίδιους αγώνες της αρχαιότητος. Ηταν παράδοση και τρόπος ζωής της Ελληνικής  επαρχίας. Οταν διάβασα για το πάνδημο της αθλήσεως στην αρχαία Ελλάδα  θυμήθηκα την αλάνα   μας , στην παλαιά πανηγυρίστρα της Κυπαρισσίας. Όλα αυτά ανάγονται  πριν απο τον  Β ! Παγκόσμιο Πόλεμο, σε μια εποχή που ενώ δεν απέχει πολύ χρονολογικά, έγιναν τόσο βαθιές αλλαγές , ώστε θα   τις  αποκαλούσα κοσμογονικές. Εκεί μαζευόμαστε   τα παιδιά της γειτονιάς και ορίζαμε αυτοσχέδιους  αθλητικούς αγώνες  . Διαγωνιζόμαστε στο τρέξιμο (100 και 300 μ.), στα άλματα(απλούν, τριπλούν και εις ύψος) στις ρίψεις( σφαίρα,  δίσκο, ακόντιο  και λίθο) και τέλος στην πάλη. Αυτή ήτο φυσικά  το καθημερινό προσφιλές μας άθλημα , που συχνά βγαίναμε ζημιωμένοι λόγω της νίκης του χειροδύναμου αντιπάλου μας.   Παίζαμε και ποδόσφαιρο-σαν Καμιά φορά τρέχαμε και δρόμο αντοχής, όχι όμως καθορισμένο αλλά όσο αντέχαμε. Και μην νομίσετε ότι είχαμε οργανωμένες αθλητικές εγκαταστάσεις  , ή αθλητικά όργανα για την τέλεση των αγώνων. Για στίβο χρησιμοποιούσαμε ένα γήπεδο-ή καλύτερα λιβάδι, που τότε μας φαινόταν τεράστιο. Όμως όταν πήγα πρόσφατα και το είδα χτισμένο, απογοητεύτηκα για την μικρότητα του .  Εκεί γίνονταν    τα αγωνίσματα των   δρόμων , οι αποστάσεις των οποίων ήσαν μετρημένες με το βήμα κάποιων προηγούμενων γενεών. Υπήρχε μονίμως ένα μικρό σκάμμα με   άμμο θαλάσσης για τα άλματα και το μόνο που κάναμε ήτο να αναμοχλεύουμε τον άμμο για να είναι μαλακός. Τέτοιο σκάμμα υπήρχε σε όλα τα σχολεία στο παρελθόν. Τώρα πληροφορούμαι ότι τούτο  αντικαταστάθηκε προσφάτως από την μπασκέτα . Ποιοι ‘έξυπνοι’ άραγε  είχαν αυτή την φαεινή ιδέα ; Για το άλμα εις ύψος  βάζαμε ένα σπάγκο, που το κρατούσαν δύο παιδιά  καρφωμένο σε δύο  καδρόνια(δοκάρια)  για να  διατηρεί το καθορισμένο ύψος. Ενα   μακρουλό  λιθάρι για ρίψη λίθου, ένα άλλο σφαιρικό για ρίψη σφαίρας, μιά  λίθινη στρογγυλή πλάκα για  ρίψη  δίσκου, ένα καλάμι ειδικά φτιαγμένο για ακόντιο.  Αυτά ήσαν τα αθλητικά μας σύνεργα   και αρκετά δάφνινα ή απο ελιά στεφάνια , από τις γύρω πικροδάφνες ή ελιές,  για το στεφάνωμα του νικητή. Για το ποδόσφαιρο ελλείψει μπάλας, χρησιμοποιούσαμε ένα πάνινο τόπι. Θυμάμαι δε όταν το 1938 μας έφερε η αείμνηστη μητέρα μου μια δερμάτινη μπάλα ποδοσφαίρου δεν πρόλαβα να την χαρώ διότι η ελονοσία είχε υποτροπή και με έρριξε κάτω με κρυάδες και 40 πυρετό. .Ολα αυτά ήσαν είδη εν επαρκεία τότε στον τόπο μας. Τον καλύτερο αθλητή συνηθίζαμε να τον σηκώνουμε  στους ώμους και να  τον μεταφέραμε γύρω-γύρω  στην αλάνα πανηγυρικά. Επειδή ο Οδυσσέας από την Ρούμελη, ένας πανύψηλος και γυμνασμένος   έφηβος  με έμφυτη αθλητική κλίση  διεκρίνετο σε όλα τα αγωνίσματα , τον είχαμε σαν ίνδαλμα και όλοι τον παραδεχόμαστε ως τον πρώτο. Στην μνήμη μου φαντάζει  σαν    κάποιον προιστορικό ήρωα, ή  και σαν τον Ιδαίο Ηρακλή.

 

Το Στεφάνωμα του Νικητή

Αθλητικές στολές δεν είχαμε, αλλά ούτε και επηρέαζαν τους   αγώνες μας στην αλάνα της Κυπαρισσίας, όπου έζησε ο γράφων τα παιδικά του χρόνια. Τον ρόλο των Ελλανοδικών έπαιζαν οι ίδιοι οι αθλητές, οι οποίοι συχνά μεροληπτούσαν υπέρ του ενός ή του άλλου αθλητού, αναλόγως των συμπαθειών τους, και  μερικές φορές  χάλαγαν οι αγώνες ακριβώς εξ αιτίας αυτής της μεροληψίας. Ομως κατά κανόνα σεβόμαστε την αξιοκρατία και ποτέ δεν τολμούσαμε να αμφισβητήσουμε τους αρίστους. Βλέπετε ότι στον κλασσικό αθλητισμό τότε δεν ίσχυε η συναλλαγή,   το μέσον,  ή το χρήμα.  Εκαλείσο ν’ αγωνισθείς τον αγώνα τον καλό. Να αποδείξεις την αξία σου. Είναι δηλαδή ο κλασσικός αθλητισμός  η αποθέωση της αξιοκρατίας. Βέβαια σήμερα   στο κλίμα της  καθολικής νοθείας  ντοπάρουν τους αθλητές, διότι η Νίκη μεταφράζεται σε προβολή  και χρήμα για τους εμπόρους της αθλητικής ιδέας.    

Ο Οδυσσεύς της αλάνας μας , ήτο ένας σεμνός  νέος και είχε ιδιαίτερα αθλητικά χαρίσματα και  μεγάλη  ρώμη. Ολοι   τον παραδεχόμαστε και τον θαυμάζαμε σαν το  πρότυπο του αθλητού. Ητο   αρρενωπός, με  αρχαιοελληνικά  χαρακτηριστικά, θαρρείς και ήτο απόγονος του  Οδυσσέα Ανδρούτσου. Ητο  απαράλλαχτος με τον εικονιζόμενο ήρωα  στο σχολικό πάνθεο των ηρώων του 21 .   Ο Οδυσσεύς λοιπόν  σάρωνε όλα σχεδόν τα αγωνίσματα και αυτοδικαίως  ήτο το ίνδαλμα μας. Παρ, όλα αυτά  το παιδί αυτό ποτέ δεν έδειξε έπαρση , ούτε καβάλησε το “καλάμι”, μολονότι τον φέραμε τακτικά στους ώμους μας στο γήπεδο. Εκείνο που  μας  έκανε να τον λατρεύουμε εμείς οι  μικρότεροι είναι ότι  ο Οδυσσεύς προστάτευε τους μικρούς και αδυνάτους από επιθέσεις  των  κακών και δυνατών . Ετσι στο πρόσωπο του είχαμε «μπάρμπα στην Κορώνη» όπως λέγαμε.

Τότε μπορεί να μην είχαμε αθλητική παιδεία, αλλά είχαμε   την αθλητική  παράδοση  μέσα στα γονίδια μας, θαρρείς και είμαστε απ’ ευθείας απόγονοι   των  αρχαίων  Ολυμπιονικών της Μεσσηνίας. Γιατί κανείς ποτέ δεν μας είχε ποτέ διδάξει , ούτε αθλητισμό ούτε πως διεξάγονται οι αθλητικοί αγώνες. Είμαστε εντελώς αυτοδίδακτοι  και αυτό το θεωρούσαμε σαν φυσικό, όπως η αναπνοή μας, διότι ουδείς πρέπει να σου διδάξει τον αθλητισμό , επειδή αυτός πρέπει να είναι μέσα σου .

Οι Παμμεσσηνιακοί Αθλητικοί Αγώνες

 

Το μεγαλύτερο γεγονός της εποχής ήτο η τέλεση των Παμμεσσηνιακών αγώνων του 1937 ή 38, αν δεν με απατά η μνήμη . Εγιναν δε με όλη την επιβαλλομένη λαμπρότητα και επισημότητα. Η  μουσική του  Δήμου, οι Αρχές, τα Σχολεία και οι ξένοι αθλητές έδιναν ένα πανηγυρικό τόνο  στην ξεχασμένη αυτή πόλη του Νότου, με την ένδοξη ιστορία και προιστορία της, που ανάγεται από την εποχή του Ομήρου , του Νέστορος και του Αριστομένους.  Δεν κράτησε όμως πολύ η αθλητική μας  δραστηριότητα.  Σε λίγο άρχισαν να συσσωρεύονται τα μαύρα νέφη της πολεμικής καταιγίδος στην Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη, που επρόκειτο να καταλήξει στον  Β! Π. Π.   Στις 28 Οκτωβρίου 1940 , ο πόλεμος χτύπησε και την πόρτα μας. Εγινε  η εισβολή  της φασιστικής Ιταλίας στην Ηπειρο, γεγονός που είχε σαν αποτέλεσμα την  ερήμωση  της  αθλητικής αλάνας. Εκτοτε τα πάντα βουβάθηκαν ως δια μαγείας απο τις φωνές  των παιδιών και το μόνο που ακουγόταν ήτο ο απόηχος  του ”ΑΕΡΑΑΑΑ” των ευζώνων μας στο μέτωπο, το    ουρλιαχτό  των σειρήνων και πολύ σύντομα τα βογγυτά και ο θρήνος των θυμάτων απο τους βομβαρδισμούς των Ιταλικών αεροπλάνων. Η Κυπαρισσία δεν είχε στρατιωτικούς στόχους, όμως οι Ιταλοί είχαν βρει   εύκολο στόχο να αδειάζουν τις βόμβες τους πριν επιστρέψουν στην κοντινή Ιταλία. Το πλοίο «Αγία Ζώνη» Σημάδευαν το ρημαγμένο κουφάρι του καραβιού όπου είχε απο καιρό εξωκοίλει   στο λιμάνι λόγω θαλασσοταραχής..  Όμως οι βόμβες λόγω αστοχίας χτυπούσαν την  πόλη και προξενούσαν απώλειες στους κατοίκους    Μετά ήλθε η Ιταλο-Γερμανική Κατοχή  όπου όλα  τ’ σκίαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά, και φυσικά το πρώτο θύμα της ήτο ο αθλητισμός της αλάνας. Ευτυχώς που είχαμε μάθει να τρέχουμε και απομακρυνόμαστε εγκαίρως από τους πιθανούς στόχους. Η σκληραγωγία εκ του αθλητισμού μας έσωσε  κατά την διάρκεια της κατοχής για να αντιμετωπίσουμε τις πάμπολλες κακουχίες και δοκιμασίες. Είχαμε ήδη γίνει αθλητές της ζωής.  Ο αθλητισμός θέλει Ειρήνη.  Οταν είσαι πεινασμένος και ανασφαλής για το σήμερα και το αύριο δεν μπορείς να κάνεις αθλητισμό.

 Αθλητές  της Ελευθερίας

 

Ο Πόλεμος και  το Επος της  Αλβανίας  μας έκανε να ωριμάσουμε πρόωρα.  Μετά   το κοσμοιστορικό  ΟΧΙ , που βροντοφωνάξαμε  το πρωινό  της 28 ης Οκτωβρίου 1940,  απο ανέμελα παιδιά  μας έκανε  αυτομάτως εφήβους, έτοιμους να πιάσουμε τα όπλα, αν μας καλούσε η πατρίς.  Εκτοτε παρακολουθούσαμε ανελλιπώς τα πολεμικά δελτία ειδήσεων για να πληροφορηθούμε τις Νίκες του Στρατού μας στα Αλβανικά βουνά. Αργότερα, μετά την εισβολή των Γερμανών Ναζί και την κατάρρευση του μετώπου, καθώς δεν είχαμε να φάμε και συνεχώς είμαστε πεινασμένοι, ούτε λόγος να γίνεται για αθλητισμό. Τότε   στις προτεραιότητες μας ήτο μόνον   η επιβίωση και   η  εξοικονόμηση  κάποιας τροφής για να  κρατηθούμε  στη ζωή.  

 

Το Ελεύθερον το Εύψυχον

 

Οταν πιά τελείωσε ο πόλεμος δεν αργήσαμε να  αντιληφθούμε  στην πράξη ότι  ο αθλητισμός είναι συνώνυμος με την Ειρήνη. Και στον πόλεμο  βέβαια αθλητισμό κάνεις, αλλά άλλου είδους. Αγωνίζεσαι για τα ιδανικά της ελευθερίας και της τιμής και το σπουδαιότερο για την ίδια την επιβίωση σου. . Ετσι τουλάχιστον οι Ελληνες θεωρούσαν την μάχη απο αρχαιοτάτων χρόνων, και όχι μιά πράξη ωμότητος ή εκδικητικότητος, όπως την μετέβαλλαν-με την ολοκληρωτική μορφή του  πολέμου- οι Δυτικοί και οι άλλοι   τον  20  ον αιώνα. Στον πόλεμο ο αθλητισμός     γίνεται με τα  όπλα  και το έπαθλο είναι  η Νίκη επί του αντιπάλου.  Η ευγενής άμιλλα του αθλητικού στίβου δίνει την θέση της  στην επιβίωση του μαχητού στο πεδίο της μάχης. Να μπορείς να ενεργοποιήσεις ανώτερες ψυχικές, πνευματικές και κυρίως σωματικές δυνάμεις απο  ό,τι ο  αντίπαλος σου, ώστε να ανταπεξέλθεις νικηφόρα τις πλέον αντίξοες καταστάσεις που σου παρουσιάζονται στην μάχη.  Αυτοί ήσαν οι λόγοι που  οι Αρχαίοι πρόγονοι μας είχαν θεσπίσει στους Ολυμπιακούς Αγώνες και καθαρώς στρατιωτικά αγωνίσματα, όπως το Πένταθλο και το Παγκράτιον. Η Σπαρτιατική Πολιτεία σκληραγωγούσε αφάνταστα τους νέους , ώστε να μπορούν  οι έφηβοι να  ανταποκριθούν στον αυστηρό Σπαρτιατικό Νόμο του “Ταν ή επι Τας”.

Να γιατί χρειάζεται η άσκηση και η σκληραγωγία κατά την εκπαίδευση των στρατιωτών. Ο στρατιώτης-όπως και ο αθλητής-πρέπει να χαλιβδώσει όχι μόνον το σώμα του, αλλά και  το φρόνημα του.  Επομένως ο αθλητισμός εκτός απο την καθαρά ευεργετική του προσφορά για   υγιές σώμα , καθιστά το γυμνασμένο άτομο ελεύθερο και ικανό ν’ αντιμετωπίσει κάθε απειλή και αντιξοότητα της ζωής. Το «ελεύθερον το έυψυχον» έλεγον οι αρχαίοι πρόγονοι μας

Αυτό φάνηκε στην Κατοχή, την οποία θεωρώ σαν την μεγαλύτερη δοκιμασία  που μπορούσε να αντιμετωπίσει  ένα άνθρωπινο ον. Και όμως για να είμαστε γυμνασμένοι μπορέσαμε να ξεπεράσουμε την θανατηφόρα πείνα , τις  ελλείψεις σε ρουχισμό και υπόδηση, τις ασθένειες(ελονοσία, τύφο, φυματίωση κλπ), τις ψείρες, τους κοριούς, το ψύχος, τις κακουχίες λόγω προσφυγιάς και βομβαρδισμών,  τα ψυχολογικά προβλήματα λόγω των εκτελέσεων προσφιλών μας προσώπων, την εθνική ταπείνωση, τον φόβο και την ανασφάλεια. Τότε υπέρτατος νόμος ήτο η επιβίωση. Ο πατέρας μου επανελάμβανε συνεχώς «κρατάτε να δώσουμε το παρόν με την Νίκη» Εμείς κρατήσαμε και δώσαμε το παρόν στη νίκη. Αυτός όμως δεν το έδωσε  διότι τον σκότωσαν οι Γερμανοί Ναζί.

 Τότε μπορεί να μας έλλειπαν τα πάντα αλλά ποτέ δεν μας εγκατέλειψε  η Ελπίδα για την Νίκη, όπως συνέβαινε και στην αλάνα. Την Νίκη του Στρατού μας , την Νίκη των Συμμάχων , την Νίκη του Ανθρώπου απέναντι στο θάνατο που συνεχώς καραδοκούσε δίπλα μας με το φάσμα της πείνας, των ασθενειών και του εκτελεστικού αποσπάσματος.  Κι’ αυτή η Νίκη μας ζέσταινε τις ψυχές ως την απελευθέρωση. Μας έδινε δυνάμεις για την συνέχιση του αγώνα στην μεγάλη αλάνα της ζωής , όπου μας έρριξε πρόωρα ο πόλεμος. Και σαν ήλθε η πολυπόθητη εκείνη μέρα τραγουδήσαμε το ωραιότερο τραγούδι που έλεγε κάπως έτσι. «Καινούργια τώρα ζωή ας ξαναρχίσουμε τώρα ..»

 

Στην Στρατιωτική Σχολή των Ευελπίδων

 

Στην Στρατιωτική Σχολή   Ευελπίδων συνεχίσαμε την αθλητική άσκηση, όχι  στον κλασσικό αθλητισμό,  αλλά  στη Σουηδική γυμναστική, και στην στρατιωτική εκπαίδευση. Κάναμε εξαντλητικές  πορείες , ασκήσεις οπλομαχίας ,   ασκήσεις ακριβείας και άλλα στρατιωτικά  γυμνάσια, τα οποία ενδυναμώνουν το σώμα και χαλυβδώνουν την ψυχή του μαχητού.

 Την Σουηδική γυμναστική την συνέχισα έκτοτε σε καθημερινή βάση καθ’  όλη την διάρκεια του βίου μου, μαζί με την ορειβασία, το κολύμπι και άλλα σπορ , διότι διεπίστωσα ότι έχει ευργετικότατα αποτελέσματα στον άνθρωπο. Διατηρεί κανείς  την ευκαμψία, κρατά το βάρος του   σταθερό,   προσφέρει ευεξία,  και το σπουδαιότερο είναι λίαν ευεργετική στην υγεία. Οσο καιρό ασκούμαι δεν αντιμετώπισα σοβαρά προβλήματα υγείας. Σ’αυτό μεγάλο ρόλο παίζει ασφαλώς και η απλή και φυσιολογική διατροφή με βάση την Μεσογειακή μας πατροπαράδοτη κουζίνα και η ισορροπημένη  ζωή.

  Ο αθλητισμός δίνει όρεξη για εργασία και όντας κοντά στη  Φύση  παίρνεις χαρά, αισιοδοξία και εμπνεύσεις για την ζωή.  Ολα το χρεωστώ στο αθλητικό      “πνεύμα   της αλάνας της Κυπαρισσίας”. Αυτή σαν τι θυμάμαι με κάνει παιδί όταν συνεχίζω να αθλούμαι.  Γιατί εκεί έμαθα ότι  και η ζωή είναι μια μεγάλη «αλάνα» που το άτομο βρίσκεσαι σε  συνεχή  αγώνα

Τώρα  όταν  εμείς της τρίτης ηλικίας περπατούμε   στον πεζόδρομο  του δημοτικού γηπέδου της οδού Αποστολοπούλου, στο Χαλάνδρι,  ευχαριστείται η καρδιά μας που βλέπουμε τους νέους να αθλούνται στο μπάσκετ,   τέννις , βόλευ και στα βάρη κ. α . Ασφαλώς  τώρα είναι   πολύ πιό οργανωμένα απο την δική μας αλάνα, αλλά με λιγότερη δυνατότητα επιλογής και ελευθερίας να ασκηθούν όλα τα παιδιά , καθώς δεν υπάρχουν  πολλοί αθλητικοί  χώροι στην αφιλόξενη και εχθρική για τα παιδιά πόλη μας. Ενας άλλος αρνητικός παράγων είναι και το υπερφορτωμένο πρόγραμμα των παιδιών που δεν τους επιτρέπει το παιχνίδι και την άθληση. Οι δρόμοι έχουν γίνει εχθρικοί και θανατηφόροι. Οι αλάνες έγιναν τσιμέντο. Οι σημερινές πόλεις δεν έγιναν για τον άνθρωπο, αλλά για το κέρδος. Αλλά αυτό δεν δικαιολογεί τα παιδιά που παραιτούνται από την ζωή και διαβαίνουν το κατώφλι των ναρκωτικών της βίας και της τρομοκρατίας. 

-Λυπάμαι εκείνα τα άλλα παιδιά, που προσπαθούν να βρουν την απόλαυση μακρυά απο τα σχολικά θρανία ,τα αθλητικά  γήπεδα, και τη Φύση, στους φανταστικούς δήθεν «παραδεισένιους » κόσμους των ναρκωτικών, της βίας, της πορνίας και του εύκολου κέρδους.  

-Λυπάμαι εκείνα τα παιδιά που  πεσμένα στα παγκάκια   των  πάρκων  παραμιλούν απο τα   ναρκωτικά. με μιά σύριγγα καρφωμένη στο χέρι  κείτονται σε κάποια τρώγλη ή τουαλέτα χτυπημένα από το πάθος τους.

 -Λυπάμαι  εκείνα τα παιδιά που για να εκτονωθούν   βανδαλίζουν ανελέητα τα σχολεία τους,   κλέβουν και ληστεύουν για  να ικανοποιήσουν το πάθος τους και  αυτά  που στήνουν οδοφράγματα   και  προπηλακίζουν την «κοινωνία που   φταίει για όλα» ενώ αυτοί είναι οι ανεύθυνοι 

 ΟΙ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΑ  ΩΣ  ΣΗΜΕΡΟΝ

 

 

 

Ο  ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ  ΣΤΟΥΣ  ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΥΣ  ΧΡΟΝΟΥΣ

 

            Ποσοτική αναβάθμιση του Αθλητισμού σε βάρος της ποιοτικής

           

Ο αθλητισμός στους Ελληνιστικούς χρόνους  παρακολουθεί το οικουμενικό μετασχηματισμό και τη μεταλαμπάδευση της Ελληνικής ιδέας σε οικουμενική διάσταση όχι μόνον στον Ελληνικό κόσμο , αλλά και πέραν τούτου. Επομένως στα χρόνια  εκείνα γίνεται η οικουμενοποίηση και του αθλητισμού στο αχανές κράτος του Μ. Αλεξάνδρου και των διαδόχων του. Οσοι Ελληνες βρέθηκαν εν μέσω άλλων εθνοτήτων της Ανατολής μεταξύ των άλλων  πολιτιστικών  στοιχείων τα οποία  προσπάθησαν  να διαδώσουν ήτο και ο αθλητισμός. Στα χρόνια εκείνα παρατηρείται ραγδαία αύξηση των αθλητών , των αθλητικών εγκαταστάσεων και των εορτών στο εκτεταμένο κράτος του Αλεξάνδρου. Αυτό ήτο συνέπεια των νέων οικονομικοπολιτικών και κοινωνικών συνθηκών που δημιουργήθηκαν στον κόσμο.   Στην Ασία, στη Συρία και  στην Αίγυπτο δημιουργήθηκαν μεγαλοπρεπείς εγκαταστάσεις και θεσπίσθηκαν λαμπρές εορτές  αθλητικών αγώνων και το χρήμα έρρεε άφθονο .

 

Αποκόλληση των αγώνων απο την Ελληνική θρησκεία

 

Όμως αυτοί  είχαν  περισσότερο το χαρακτήρα του θεάματος  και  η εμπορευματοποίηση  τους ήτο πλέον εμφανής ,  διότι είχαν χάσει  την  ιερότητα  των αρχαίων αγώνων . Οι νέοι οικουμενικοί αγώνες της διασποράς-και σε  κάποιο βαθμό και της Ολυμπίας- είχαν πλέον αποκολληθεί απο τους  Ολυμπίους θεούς και από τα   υψηλά ιδανικά του αθλητισμού. Θα μπορούσαμε να παρομοιάσουμε την εποχή εκείνη με την σημερινή , όπου ο εξαμερικανισμός του παραδοσιακού βίου των διαφόρων εθνών έχει λάβει τη μορφή χιονοστιβάδος, με αποτέλεσμα την χαλάρωση των παραδοσιακών πολιτισμών. Αυτό που χαρακτήριζε τους αγώνες των ελληνιστικών χρόνων ήτο η πολυτέλεια και η φροντίδα για περισσότερη άνεση των θεατών, που ερχόταν σε αντίθεση με την αρχαία λιτότητα, καθώς οι αγώνες αποσυνδέονταν πλήρως από την Ελληνική θρησκεία.

            Τόσον στους νέους όσο και  στους παλαιούς αγώνες διεξήγοντο τα αγωνίσματα που είχε καθιερώσει η αθλητική παράδοση. Ωστόσο έγιναν και ορισμένες προσθήκες αγωνισμάτων όπως , οι αρματοδρομίες με πόλους, το πένταθλο νέων και το παγκράτιο παίδων,  ενώ οι λαμπαδηδρομίες τοπικό αγώνισμα των Παναθηναίων  , βαθμιαία διεξήγετο και στους αγώνες των άλλων χωρών .

Η γυμναστική και η άθληση συνεχίσθηκε κατά τους ελλληνιστικούς χρόνους  να αποτελεί ουσιαστικό μέρος της αγωγής των νέων. Η σωματική αγωγή των παιδιών άρχιζε από τα οκτώ τους χρόνια και αφορούσε αγόρια και κορίτσια.. Χώροι σωματικής αγωγής  ήσαν οι  «παιδικές παλαίστρες» , ενώ από την ηλικία των  14-18 ετών  οι έφηβοι  συνέχιζαν την αγωγή τους στο Γυμνάσιο.  Εκεί την εποπτεία του αθλητισμού   είχε ο γυμνασίαρχος, ενώ στις παλαίστρες-όπου αθλούντο τα παιδιά- την εποπτεία είχε ο παιδοτρίβης.

 

Ο Ελληνικός τρόπος  ζωής

 

 Στο Γυμνάσιο εγένετο η καλλιέργεια του σώματος, καθώς και των πνευματικών και ηθικών αξιών των νέων, ενώ παράλληλα στις νέες χώρες τούτο ήτο και ο πόλος έλξεως  για τους ντόπιους κατοίκους που φιλοδοξούσαν να   γνωρίσουν και να ακολουθήσουν τον Ελληνικό τρόπο ζωής. Στην προαγωγή του αθλητισμού συνέβαλλαν και οι διάφορες ενώσεις , τις οποίες θα μπορούσαμε σήμερα να παρομοιάσουμε με αθλητικούς συλλόγους.

Παρόλο που οι μεγάλοι πανελλήνιοι αγώνες  ήσαν στεφανίτες, δηλαδή το έπαθλο για τους νικητές ήτο ένα απλό στεφάνι, οι διάφορες πόλεις τιμούσαν τους νικητές με διάφορα δώρα και προνόμια.   Ο χρηματισμός  κατά τους ελληνιστικούς χρόνους  έλαβε  σοβαρές διαστάσεις , χωρίς να υπάρχει και δυνατότητα να ανακοπεί η τάση αυτή, όπου οι αμοιβές των αθλητών εγένοντο ολονέν και μεγαλύτερες..

 

            Επιστημονική Οργάνωση του Αθλητισμού

 

Να σημειωθεί ότι από τον 5 ον π. Χ αιώνα είχε διαμορφωθεί ειδικό διαιτολόγιο και όροι εκγυμνάσεως των αθλητών, καθώς και απαράβατοι κανόνες των αθλητικών αγώνων. Η επιστημονική οργάνωση του αθλητισμού προόδευσε σημαντικά κατά τους ελληνιστικούς χρόνους και αυξήθηκαν οι επιδόσεις των αθλητών, αλλά και η εξειδίκευση τούτων. Η ειδική  δίαιτα και η σκληρή προπόνηση  εγένετο υπό την επίβλεψη  των γονέων των νέων που ήθελαν να διακριθούν στον αθλητισμό. Κατ’ αυτόν τον τρόπο επιτύγχαναν αξιόλογες επιδόσεις στα αθλήματα στα οποία  εξειδικεύοντο . Εχοντας σαν επάγγελμα τον αθλητισμό γύριζαν από αγώνα σε αγώνα σ’ όλο τον Ελληνικό κόσμο , μάζευαν στεφάνια και χρήματα , αποθαρρύνοντας έτσι αυτούς που δεν είχαν τον χρόνο να επιτύχουν τις μεγάλες επιδόσεις τους. Από την άποψη αυτή οι επαγγελματίες αθλητές έκαναν μεγάλη ζημία στον πάνδημο αθλητισμό , αλλά και με την εμπορευματοποίηση νόθευαν το αθλητικό ιδεώδες.

Πτώση της πνευματικής και ψυχικής καλλιέργειας των αθλητών

 

 Ένα άλλο μειονέκτημα αυτών των αθλητών ήτο ότι με τον επαγγελματισμό  παραμελούσαν την πνευματική και ηθική τους καλλιέργεια και με τον γρήγορο και εύκολο πλουτισμό τους και τις διακρίσεις διαστρέβλωναν τον ηθικό τους χαρακτήρα. Παρόλα αυτά οι νέοι δεν σταμάτησαν να λαμβάνουν μέρος στους πανελλήνιους αγώνες και συχνά να νικούν τους  επαγγελματίες αθλητές. Ισως όμως όλες αυτές οι παιδικές ασθένειες  του αθλητισμού   στον εκτεταμένο Ελληνιστικό κόσμο να είχαν συν τω χρόνω θεραπευθεί , αν δεν μεσολαβούσε το σκοταδιστικό πνεύμα   της Ανατολής. Τούτο εκδηλώθηκε  σαν αντίδραση στον  Ελληνικό εκσυγχρονιστικό άνεμο   για την απελευθέρωση του ατόμου από την δουλεία του θεού και των επι της  γης εκπροσώπων του . Η αντίδραση πήρε την μορφή του  Ιουδαιοχριστιανισμού, ο οποίος ξεχύθηκε σαν λάβα μέσα στην Ρωμαική αυτοκρατορία και  σάρωσε κάθε τι το Ελληνικό και προοδευτικό στοιχεί στην καθ’ ημάς Ανατολή, αλλά και μέσα στην Ελλάδα ,  ρίχνοντας  τον κόσμο στον  σκοταδιστικό Μεσαίωνα 

             

Ο ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΜΥΚΗΝΑΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ

 ΟΙ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ  ΑΓΩΝΕΣ  ΑΠΟ  ΤΗΝ  ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΑ  ΩΣ  ΣΗΜΕΡΟΝ

 

 

 

Ο  ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ  ΣΤΗΝ  ΜΥΚΗΝΑΙΚΗ  ΕΛΛΑΔΑ

 

Τα  Αγωνίσματα

  

Στη Μυκηναική Ελλάδα η παράδοση του αθλητισμού   είναι ζωντανή και ανανεωμένη. Παράλληλα με τα αθλήματα που  αναφέρονται στην Μινωική Κρήτη (κυβίστημα, ταυροκαθάψια ,  πυγμή και πάλη) κυριαρχούν  περισσότερο τα αθλήματα στίβου, όπως ο δρόμος, η αρματοδρομία, η οπλομαχία, ο δίσκος, η τοξοβολία, το άλμα και το ακόντιο. Αυτά τα αγωνίσματα αναφέρει και ο Ομηρος στην Ιλιάδα και Οδύσσεια  Το άλμα είναι το τελευταίο αγώνισμα που μπήκε και αναφέρεται μόνον στην Οδύσσεια. Να σημειωθεί ότι οι αγώνες στίβου αποτελούν τον καθαρό αθλητισμό , διότι δεν ενέχουν τον χαρακτήρα της σωματικής ή άλλης επιβολής του ισχυρού στον αδύνατο, ή του πλούσιου στον φτωχό,  όπως τα επικίνδυνα ταυροκαθάψια, η πάλη και η πυγμή ή και οι ιππικοί αγώνες που προσιδιάζουν περισσότερο στις εύπορες τάξεις.

Οι Αγώνες των Ελλήνων στην Τροία

 

Στους αγώνες εκείνους που οργάνωσε ο Αχιλλεύς ενώπιον του στρατεύματος στα «άθλα επι Πατρόκλω», κοντά στον τύμβο του Πατρόκλου, δίνονται σαν έπαθλα όμορφες κοπέλες , άλογα , βόδια , μουλάρια, τρίποδες λεβέτια, κούπες, χρυσάφι , σίδερο κ. α  Όμως βραβεία δεν δίδονται μόνον στους νικητές  αλλά και στους ηττημένους. Η ατμόσφαιρα είναι χαρούμενη , θα λέγαμε ηλεκτρισμένη, που λίγο θα διέφερε από τις σύγχρονες διοργανώσεις.  Οι θεατές ενθουσιάζονται, φωνάζουν, χειρονομούν και βάζουν και στοιχήματα στα άλογα   που θα έλθουν πρώτα, όπως ο Ιδομενεύς  και ο Αίας  ο Λοκρός που στοιχημάτισαν στα άλογα του Ευμήλου ή του Διομήδη.  Ο αγώνας της αρματοδρομίας είναι πολύ θεαματικός και συναγωνίζονται πέντε άρματα . Το πιο κρίσιμο σημείο της αρματοδρομίας είναι η καμπή(στροφή) και από τον Ομηρο πληροφορούμεθα ότι οι Ελληνες γνώριζαν   την θεωρία του διαφορικού πολύ πριν ανακλυφθεί το αυτοκίνητο

 

[Ο  ‘σιδηρούς δίσκος’  του Πολυποίτη

Ο Πολυποίτης αγωνισάμενος ηρωικώς  στον αγώνα του Πατρόκλου και αριστεύσας , έλαβε βραβείο δίσκο σιδηρούν αυτόχυτον. Η   ιστορία του έχει εδιαφέρον , διότι εγεννήθη όταν  ο Πυρίθους έδιωξε κατά κράτος τους Κενταύρους εκ της Θεσσαλίας . Το όνομα του σημαίνει ’πολυποινίτην’. Ο Πυρίθους ήτο Λαπίθης και   ήλθεν στην Τροία με σαράντα πλοία μαζί με τον  άλλον Λαπίθην , τον Λεοντέαν, και επολέμουν μαζί. Όταν εφόρμησαν οι Τρωαδίτες στο Ελληνικό τείχος, αυτοί εφύλαττον τις πύλες ως όρη υψικάρυνα και δεχόμενοι την έφοδον , όπου εφόνευσεν ο Πολυποίτης τον Δάμασον, Πύλωνα και Ορμένιον και τον Αστύαλον εις άλλην μάχην. Μετά δε την καταστροφήν της Τροίας  ήλθον με τον Λεοντέα δια ξηράς στην Παμφυλίαν και κτίσαντες την πόλιν Ασπενδον παρά τον Ευρυμέδοντα ποταμόν, έμειναν εκεί. Κατ’ άλλους ήτο αποικία των Αργείων, και κτήμα κάποιου ονόματι Ασπένδου. Διά τούτο είχεν ο Πολυποίτης εις την Λέσχην τενίαν Ασιατικήν στην κεφαλήν του.

Από το απόσπασμα  αυτό συμπεραίνεται ότι α/ στην Ελλάδα οι πολεμικοί  αγώνες και   βράβευση αυτών που αριστεύουν είναι τόσο παλιά όσο και οι Τιτάνες, β/ ο σίδηρος και η κατεργασία του είναι παμπάλαια και γηγενής, δεν εισήχθη δε από κάποια άλλη χώρα.  Η κατασκευή  ολόσωμου σιδηρού δίσκου σημαίνει ότι η μεταλλουργία ήτο από τότε λίαν προοδευμένη( Απολλόδωρ. Γ. ι. 8 Υγιν. 14 Ομήρου Ιλ.  Β. 740 Μ 129-187. Ψ. 839 και Ευστθ. Και Δίδυμ Τζέτζ. Ομηρικά 116 ]

 

            Οι Ελληνες γνώριζαν την Θεωρία του Διαφορικού

 

Ο πολύπειρος Νέστωρ  συμβουλεύει  τον γιό του Αντίλοχο «να πάρει κλειστά την στροφή, γέρνοντας το κορμί του αριστερά, προς  τα μέσα, και την ώρα που σύρριζα θα περνά το σημάδι να συγκρατήσει το αριστερό άλογο και να κεντρίσει το δεξί, χαλαρώνοντας του τελευταίου συγχρόνως τα γκέμια» Οι σύγχρονοι τεχνολόγοι θα μας πουν ότι αυτό κάνει σήμερον το διαφορικό  στα τροχοφόρα οχήματα. Επίσης να σημειωθεί ότι η θέση ενός εκάστου εκ των αναβατών γίνεται δια κλήρου, ώστε να μην υπάρχει υπόνοια μεροληψίας υπέρ κάποιου.

 

 Το Αγαθό Πνεύμα των Αθλητών 

 

 Στην αρχή όλα τα άρματα τρέχουν   μαζί και όλοι ανέμενον ότι θα νικήσει ο Εύμηλος, όμως στην τελευταία στροφή σπάει ο ζυγός του άρματος του και έρχεται πρώτος ο Διομήδης, δεύτερος ο Αντίλοχος που πέρασε τον Μενέλαο με αντικανονική προσπέραση. Κατά την απονομή των βραβείων από τον Αχιλλέα, επεμβαίνει ο Μενέλαος και αμφισβητεί τη νίκη του Αντιλόχου. Καθώς όμως ο νεαρός ομολογεί το σφάλμα του ο Μενέλαος σε μια πράξη αλτρουισμού παραιτείται από το βραβείο.

Στον ατυχήσαντα Εύμηλο ο Αχιλλέας δίνει ένα θώρακα που είχε κερδίσει στην μάχη. Ακολουθεί η πυγμή. Οι αθλητές ελλείψει ειδικών γαντιών φέρουν δερμάτινες ταινίες. Ο Επειός με ένα δυνατό χτύπημα στο πρόσωπο ρίχνει τον Ευρύαλο κάτω. Τότε τρέχει αμέσως να τον σηκώσει στα χέρια του , δείχνοντας έτσι τα αγαθά του αισθήματα. Μετά την πυγμή έρχεται η πάλη. Παλεύουν ο Οδυσσέας  με τον Αία.  Η άφθαστη τεχνική του Οδυσσέα ισοφαρίζει την μεγάλη δύναμη του Αίαντα. Ο Αχιλλέας όμως βλέποντας ότι πως και οι δύο είναι ισάξιοι και κανείς δεν μπορεί να νικήσει τον άλλον , τους κηρύσσει ισόπαλους και μοιράζει εξ ίσου τα βραβεία.

Ακολουθεί ο επικίνδυνος αγώνας της οπλομαχίας, όπου αγωνίζονται ο Αίας και ο Διομήδης. Τρεις φορές  εφορμούν ο ένας εναντίον του άλλου χωρίς να νικήσει κανείς. Όταν όμως ο Αίας κινδυνεύει να χτυπηθεί από τον Διομήδη στο λαιμό, οι θεατές τους σταματούν από φόβο μήπως πληγωθεί κανείς. Στο δίσκο νικά ο Πολυποίτης και  παίρνει σαν έπαθλο το βαρύ ακατέργαστο κομμάτι από σίδερο, τον  «σόλο» όπως ελέγετο.

Στην τοξοβολία παίρνουν μέρος ο Τεύκρος και Μηριόνης. Στόχος τους είναι ένα δεμένο περιστέρι στο κατάρτι ενός πλοίου.  Οποιος χτυπήσει το περιστέρι θα πάρει δέκα διπλούς πελέκεις από σίδερο, ενώ αυτός που  θα πετύχει το σχοινί δέκα μονούς πελέκεις. Ρίχνουν κλήρο και πρώτος τοξεύει ο Τεύκρος, αλλά αντί για το πουλί πετυχαίνει το σχοινί και ελευθερώνεται το περιστέρι. Τότε ο Μηριόνης ρίχνει το βέλος του και πετυχαίνει το περιστέρι εν πτήσει (στον αέρα).

Τελευταίο αγώνισμα είναι το ακόντιο. Καθώς όμως σηκώνεται ο αρχιστράτηγος Αγαμέμνων ν’ αγωνισθεί, ο Αχιλλεύς τιμώντας τον αποφασίζει να του δώσει το έπαθλο χωρίς να γίνει ο αγώνας. [Ολες αυτές οι περιπτώσεις που αναφέραμε δείχνουν την μεγαλοψυχία και το αίσθημα δικαιοσύνης των Ελλήνων αθλοθετών, αθλητών και θεατών. Πρέπει να επισημανθεί η ανάληψη της ευθύνης του Αντιλόχου που έκανε αντικανονική προσπέραση του Μενελάου. Επίσης φανερώνουν και το δημοκρατικό πνεύμα των ηγητόρων που δεν διστάζουν να αγωνισθούν μαζί με τους υφισταμένους τους , διότι ενώπιον του αθλητικού αγώνος όλοι ήσαν ίσοι και ο αξιότερος γινόταν ο νικητής]

 

Οι Αγώνες του Οδυσσέα στο Νησί των Φαιάκων

 

 Ο Ομηρος στην Οδύσσεια μας πληροφορεί για τους αγώνες που έδωσαν οι Φαίακες για να γλυκάνουν τη θλίψη του Οδυσσέα που βρισκόταν μακρυά από την πατρίδα του. Πρώτα αγωνίσθηκε στο δρόμο ο Κλυτόνηος. Μετά ήλθε η σειρά της πάλης και νίκησε ο Ευρύαλος. Στο άρμα νίκησε ο Αμφίαλος, ενώ στο δίσκο ο Ελατρεύς. Τελευταίο αγώνισμα ήτο η πυγμή, όπου νίκησε ο γιός του βασιλέως  Αλκινόου. Τότε ο Λαοδάμας ρωτάει τον ξένο μήπως έχει πείρα σε κανένα αγώνισμα και θέλει ν’ αγωνισθεί ο ίδιος. Ο Οδυσσέας απήντησε ότι τον έχουν πνίξει οι καυμοί και δεν έχει διάθεση για αγώνες. Τότε σηκώνεται ο προπέτης και αλαζών Ευρύαλος και απευθυνόμενος   προς τον Οδυσσέα του λέγει:

«αλήθεια δεν μου φαίνεσαι, ώ ξένε , γυμνασμένος εις τα πολλά αγωνίσματα ,  στον κόσμον όσα υπάρχουν,

αλλ’ άνδρας όπου με τρανό καράβι τριγυρίζει ,

ναυτών εμπόρων αρχηγός, και πάντοτε είναι ο νους του

εις το φορτίο, και άγρυπνος  ‘ς  ταις πραγματειαίς το μάτι,

και προς τα κέρδη τα’ αρπακτικά, και αγωνιστής δεν δείχνεις,»

Βαριά προσβεβλημένος ο Οδυσσέας σηκώθηκε  θυμωμένος  και άρπαξε ένα δίσκο μεγαλύτερο και βαρύτερο από των Φαιάκων, και τον πετάει μακρύτερα από όλους τους Φαίακες. Μετά απευθυνόμενος στους Φαίακες λέγει :

«Φθάστε το σημάδι του παλικάρια και μετά θα τον πετάξω ακόμη μακρύτερα » Και προσθέτει μόνο με τον Λαοδάμα  δεν θα αγωνισθώ γιατί αυτός με φιλοξενεί. Μόνο στο δρόμο δεν τα καταφέρνω, στα άλλα όλα ελάτε ν’ αγωνισθούμε όποιος επιθυμεί. Ντροπιασμένοι οι Φαίακες σιώπησαν. Τότε σηκώθηκε ο Αλκίνοος και ομολόγησε ότι μόνον στο δρόμο και στην πλοήγηση είμαστε ικανοί . Μετά κάλεσε τα όργανα (την φόρμιγγα) και το έριξαν στο χορό, στο τραγούδι και στο γλέντι.[ Εδώ να διακρίνουμε την ευθιξία του Οδυσσέα  όταν τον απεκάλεσαν  άνθρωπο του χρήματος και της αγοράς, αλλά και την ευγένεια  του να μην αγωνισθεί με τον Λαοδάμα που τον φιλοξενεί. Διότι οι Ελληνες εσέβοντο τους φιλοξενουμένους αλλά και αυτούς που τους παρείχαν την φιλοξενία]

 

Ο Χαρακτήρας των Αθλητικών Αγώνων

 

Οι άνθρωποι στα Ομηρικά έπη είτε σαν ήρωες , είτε σαν αθλητές κάνουν επίδειξη της υπεροχής τους και εκδηλώνουν τη λαχτάρα τους για τη νίκη, αλλά πιο πολύ χαίρονται από τον αγώνα και όχι για το έπαθλο της νίκης. Η έντονη επιθυμία τους να νικήσουν δεν τους  οδηγεί σε βιαιότητες . Το αθλητικό πνεύμα και οι εκδηλώσεις μεγαλοψυχίας δεν λείπουν  από τους αντιπάλους. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές λέξεις που έχουμε κληρονομήσει από τους αρχαίους προγόνους μας έχουν σχέση με τον αθλητισμό, όπως λ. χ «καλή σταδιο-δρομία» , «έχεις ακόμη μια ριξιά» κ. ο. κ  Οι φίλαθλοι του Ελληνικού κόσμου δεν είναι επιθετικοί , ούτε αιμοχαρείς-όπως θα συμβεί μεταγενέστερα στις Ρωμαικές αρένες   , ή με τον χουλιγκανισμό των  σύγχρονων αθλητικών  εκδηλώσεων. Μέσα στο γήπεδο δείχνουν την ευγένεια και αξιοπρέπεια  για τη ζωή και τον αντίπαλο, τα οποία θέτουν υπεράνω της νίκης. Η  αναγνώριση της αντικανονικής προσπέρασης από  τον Αρχίλοχο και η παραίτηση του από το βραβείο   δείχνει  ένα κόσμο με συνέπεια και θάρρος για την ανάληψη των ευθυνών του και όχι ένα κόσμος που ωθείται από τον δόλο και την δίψα για χρήμα και προβολή αντί πάσης θυσίας. Αλλά και η μεγαλοθυμία του Μενέλαου να συγχωρήσει τον νεώτερο και πιο ορμητικό Αρχίλοχο δείχνει τη σοφία και γεναιοψυχία των ηγετών εκείνων

 

            Ο Ιδανικός Ηρωας

           

Ο ιδανικός ήρωας στα Ομηρικά έπη διαθέτει διαθέτει σωματική και ψυχική αλκή και είναι έξυπνος ανδρείος και ενάρετος. Όταν ο Πηλέας αναθέτει στον Φοίνικα την διαπαιδαγώγηση του γιού του Αχιλλέα  του ζητά «να είναι άριστος στα λόγια και στα έργα»(μύθου  τε ρητήρ έμμεναι πρηκτήρα τε έργων)Αυτό είναι που λείπει σήμερα από τους ανθρώπους. Ούτε τα άριστα λένε   , ούτε τα άριστα πράττουν. Και το χειρότερο τα λόγια  βρίσκονται σε πλήρη αντίθεση  με τα έργα.

            Οι αρχηγοί την εποχή του Ομήρου δεν  αναδεικνύονται μόνον κληρονομικώ δικαίω αλλά πρέπει ν’ αποδείξουν ότι είναι οι άριστοι τόσο στο πεδίο της  μάχης όσο και στους αθλητικούς αγώνες στο στίβο. Το μέγιστο όμως κατόρθωμα τους είναι η ανάδειξη τους στους Ολυμπιακούς αγώνες. Διότι στο στίβο παίρνουν μέρος μόνον οι άριστοι. Χαρακτηριστικό είναι και το γεγονός ότι παίρνει μέρος στους αγώνες  και ο ίδιος ο αρχιστράτηγος.[ Η συνήθεια  να λαμβάνουν μέρος στους αθλητικούς αγώνες οι ηγήτορες  παραμένει ως σήμερον ζωντανή στον Ελληνικό Στρατό . Ο αείμνηστος αρχηγός του ΓΕΕΘΑ(αρχιστράτηγος) Αγαμέμνων Γκράτσος συνήθιζε να παίζει καλαθόσφαιρα και ποδόσφαιρο  μαζί με  στρατιώτες και μαθητές  στο θέρετρο αξιωματικών του Αγίου Ανδρέου και στις μονάδες.  Τούτο δείχνει ότι  η παράδοση   ζει ακόμη στην συμπεριφορά και   στα γονίδια του Ελληνα.  Ορισμένα  αγωνίσματα (οπλομαχία, τοξοβολία, δίσκος, δρόμοι, αρματομαχία , ακοντισμός) είναι παρμένα από την καθημερινή εξάσκηση των στρατιωτών. Αλλά και στους αγώνες των Φαιάκων , διαπιστώνουμε από τα ονόματα(Ναυτεύς, Πρυμνεύς, Ευρύαλος κ λ π)   ήσαν ναυτικοί και όχι ευγενείς]

 

            Ιδανικό η Νίκη και όχι το Χρήμα

 

            Κάτι όμως που πρέπει να συγκρατήσουμε είναι ότι στους αγώνες στην Οδύσσεια δεν δίδονται έπαθλα. Η μοναδική ικανοποίηση των αθλητών είναι η νίκη. Αυτό είναι ενδεικτικό του υψηλού  αθλητικού ιδανικού  των κλασσικών χρόνων.

            Ένα άλλο σημείο που πρέπει να τονισθεί είναι η  αντίληψη των Ελλήνων για την προετοιμασία των αθλητών. Ο Οδυσσέας διστάζει   να λάβει μέρος στον αγώνα διότι έχει καιρό να προπονηθεί και μόνον όταν προκαλείται ρίχνει το δίσκο. Ο Οδυσσέας επίσης δεν  επαίρεται ότι είναι καλός πολεμιστής ή δεινός ναυτικός, αλλά επαίρεται διότι στα νιάτα του ήτο άριστος αθλητής και παρά τα τόσα βάσανα μπορεί να τους νικήσει στην πυγμή   στην πάλη, στο τόξο και στο δίσκο. Αρα είναι πάντα ικανός και ετοιμοπόλεμος.

Το δεύτερο στοιχείο είναι η εκτίμηση  με την οποία περιέβαλε η Ομηρική κοινωνία τους αθλητές, κάτι που λείπει σήμερα που νομίζουμε ότι έχουμε προοδεύσει διότι διαθέτουμε καλύτερες αθλητικές εγκαταστάσεις. Είναι η πρώτη φορά που ακούστηκε η λέξη «αθλητής». Οποιος δεν ήτο αθλητής ήτο τότε περιφρονητέος εξ ού και η περιφρονητική φράση «δεν είσαι αθλητής», που είπε ο Ευρύαλος στον Οδυσσέα  για  να τον πειράξει. Και ο Οδυσσεύς  την θεωρεί την πιο βαριά βρισιά και ρίχνει το δίσκο όσο μπορεί πιο μακριά. Για τον Ελληνικό κόσμο δεν υπάρχει θέση για ήρωες που δεν είναι αθλητές. Επειδή δε αυτοί  ήσαν  τα πρότυπα των νέων- και όχι όπως σήμερον οι  ναρκομανείς, οι ομοφυλόφιλοι, οι καχεκτικοί και οι όμοιοι τους. Τότε όλοι οι νέοι ήσαν αθλητές.

 

Αθλητισμός και Ειρήνη

 

Η εξάπλωση του αγωνιστικού πνεύματος και η σύνδεση του με την καθημερινή ζωή φαίνεται και από το έργο «Ασπίς» του Ησιόδου. Περιγράφοντας την  ασπίδα του Ηρακλή περιγράφει δύο διαφορετικές καταστάσεις  του πολέμου και της ειρήνης. Στην ειρηνική πόλη δίπλα στις σκηνές θερισμού και τρύγου περιλαμβάνει και σκηνές αθλητισμού, που σημαίνει ότι ο αθλητισμός είναι συνυφασμένος με την ειρήνη και έχει την ίδια σημασία με τον καθημερινό αγώνα του ανθρώπου είτε για επιβίωση είτε για την σωτηρία του από τους εχθρούς  .  Όταν λοιπόν  στην αυγή της Ελληνικής ιστορίας ο αθλητισμός  είναι τόσο ρωμαλέος σαν  κοινωνικός θεσμός, τούτο  σημαίνει ότι αυτός  έρχεται από πολύ μακριά και  χάνεται  στα βάθη της προιστορίας  , ήτοι προ αμνημονεύτων χρόνων. Και δεν είναι το αθλητικό ιδανικό συμπτωματικό μιάς μόνο εποχής, αλλά είναι διαδεδομένο σε όλη την Ελληνική Αρχαιολογία, ως την Αλεξανδρινή και Ρωμαική εποχή .

 

Θεοί, Ημίθεοι και Ανθρωποι στον Αγώνα

 

Και επειδή ως ένα σημείο οι Ελληνικοί μύθοι εκφράζουν την καθημερινή πραγματικότητα , πρέπει να συμπεράνουμε ότι το αγωνιστικό πνεύμα συνέπαιρνε το μυαλό και την καρδιά όλων των Ελλήνων , όλων των εποχών, που εκδηλώνεται σαν λαχτάρα για αγώνα των ανθρώπων και ομοίωση τους προς τους ήρωες και τους θεούς τους. Αδιάψευστος μάρτυς η Γιγαντομαχία , ο ανελέητος αγώνας ανάμεσα στους θεούς  και στους γίγαντες, έγινε σύμβολο και πρότυπο για κάθε σύγκρουση, ιδίως μεταξύ Ελλήνων και βαρβάρων . Δεν είναι δε τυχαίο ότι  η λέξη αυτή καθιερώθηκε στο παγκόσμιο λεξιλόγιο τόσο για  πολεμικές συγκρούσεις  όσο και  για  αθλητικές τοιαύτες. Οι θεοί των Ελλήνων  πολεμούν μεταξύ των και ενισχύουν θνητούς στους αγώνες τους. Επίσης πολεμούν ποιός θα  αναλάβει την προστασία  μιάς  πόλεως ή περιοχής, όπως λ. χ στη διαμάχη μεταξύ Ποσειδώνος και Αθηνάς για την πόλη των Αθηνών. Το ίδιο και οι μυθικοί ήρωες, οι πάντες αγωνίζονται στο Ελληνικό πάνθεον για τη νίκη και για να πραγματώσουν το υψηλό τους ιδανικό.

 

Αίαιν Αριστεύειν

 

Ο Ιππόλοχος λέγει στο γιό του «αίεν αριστεύειν και υπείροχον έμμεναι άλλων» και από τα τότε έμεινε η φράση αυτή ως  σύνθημα των Ελληνοπαίδων, ενώ οι θρυλικοί μας Ικαροι και προστάτες των Ελληνικών Ουρανών έχουν σαν σύνθημα το «Αίαιν υψιπετείν»

Με αθλητικούς αγώνες γίνεται συχνά  στην αρχαία Ελλάδα και η εκλογή γαμπρού. Η Αταλάντη αγωνιζόταν με τους υποψηφίους μνηστήρες και τους νικούσε όλους, , έως ότι ο Ιππομένης την νίκησε και την πήρε γυναίκα του. Ο Ικάριος έδωσε την Πηνελόπη στον Οδυσσέα, αφού πρώτα εκείνος νίκησε τους άλλους μνηστήρες στο δρόμο, αλλά και ο Πέλοπας πήρε γυναίκα του την πανέμορφη Ιπποδάμεια αφού νίκησε στην αρματοδρομία τον πεθερό του Οινόμαον. Οι Ελληνες πίστευαν ότι κάθε άθλημα το είχε επινοήσει κάποιος θεός. Το πένταθλο το επενόησε ο Ιάσων ,  την πυγμή ο Απόλλων κ. ο. κ. Τούτο δείχνει ότι τα αθλήματα ανάγονται   στο απώτερο παρελθόν και ότι έχουν θεική προέλευση. .